रक्ताभिसरण संस्था (Circulatory System) ही आपल्या शरीरातील अत्यंत महत्त्वाची प्रणाली आहे, जी अनेक कार्ये करते. तिचे मुख्य कार्य म्हणजे शरीरातील विविध भागांमध्ये रक्ताद्वारे आवश्यक घटक पोहोचवणे आणि अनावश्यक घटक बाहेर काढण्यासाठी मदत करणे. या संस्थेची प्रमुख कार्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• ऑक्सिजन आणि पोषक तत्वांचे वहन (Transport of Oxygen and Nutrients): फुफ्फुसातून घेतलेला ऑक्सिजन आणि पचनसंस्थेतून शोषलेली पोषक तत्वे (जसे की ग्लुकोज, ॲमिनो ॲसिड, जीवनसत्त्वे, खनिजे) रक्ताद्वारे शरीरातील प्रत्येक पेशीपर्यंत पोहोचवणे.
• कार्बन डायऑक्साइड आणि टाकाऊ पदार्थांचे वहन (Transport of Carbon Dioxide and Waste Products): पेशींमध्ये तयार झालेला कार्बन डायऑक्साइड फुफ्फुसांपर्यंत आणणे आणि नायट्रोजनयुक्त टाकाऊ पदार्थ (उदा. युरिया) मूत्रपिंडांपर्यंत पोहोचवणे, जेणेकरून ते शरीराबाहेर काढले जातील.
• संप्रेरकांचे (Hormones) वहन: अंतःस्रावी ग्रंथींमधून स्रवलेली संप्रेरके रक्ताद्वारे शरीरातील योग्य अवयवांपर्यंत पोहोचवणे, जेणेकरून शरीराच्या कार्याचे नियमन करता येते.
• शरीराचे तापमान नियंत्रित करणे (Regulation of Body Temperature): रक्ताद्वारे शरीरातील उष्णता वितरीत केली जाते, ज्यामुळे शरीराचे तापमान स्थिर राखण्यास मदत होते.
• रोगप्रतिकारशक्ती (Immunity) आणि संरक्षणात्मक कार्य: रक्तातील पांढऱ्या पेशी (White Blood Cells) आणि ॲन्टीबॉडीज (Antibodies) शरीराला रोगजंतूंपासून वाचवतात आणि संसर्गजन्य रोगांशी लढण्यास मदत करतात.
• रक्त गोठवणे (Blood Clotting): जखम झाल्यास रक्त गोठण्यास मदत करणारे घटक (प्लेटलेट्स आणि प्लाझ्मा प्रथिने) रक्ताभिसरण संस्थेद्वारेच कार्य करतात, ज्यामुळे जास्त रक्तस्त्राव टाळता येतो.
• पाण्याचे संतुलन (Water Balance): शरीरातील पाणी आणि इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन राखण्यास मदत करते.

थोडक्यात, रक्ताभिसरण संस्था शरीराला जिवंत आणि निरोगी ठेवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या प्रत्येक घटकाची वाहतूक करते.