औद्योगिक क्रांतीचे तीन टप्पे कोणते ते लिहा?
औद्योगिक क्रांतीचे मुख्य तीन टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
- पहिली औद्योगिक क्रांती (१८ वे शतक ते १९ वे शतक):
या टप्प्यात वाफेच्या इंजिनाचा शोध आणि त्याचा वापर, यांत्रिक उत्पादन पद्धती, जलशक्तीचा वापर, कोळशाचे महत्त्व आणि कापड उद्योगात मोठे बदल झाले. यामुळे ग्रामीण भागातून शहरी भागात लोकांचे स्थलांतर वाढले आणि कारखानदारीला सुरुवात झाली.
- दुसरी औद्योगिक क्रांती (१९ वे शतक अखेर ते २० वे शतक):
या टप्प्यात वीज, पोलाद (स्टील) उत्पादन, पेट्रोलियम उत्पादने, रासायनिक उद्योग आणि मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन (mass production) यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये महत्त्वपूर्ण प्रगती झाली. दूरध्वनी, रेडिओ आणि मोटारगाडीसारख्या शोधांनी दळणवळण आणि वाहतुकीत क्रांती घडवून आणली.
- तिसरी औद्योगिक क्रांती (२० वे शतक अखेर):
याला 'डिजिटल क्रांती' असेही म्हटले जाते. या टप्प्यात इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान (Information Technology - IT), संगणक, इंटरनेट आणि स्वयंचलित (automation) यंत्रणांचा विकास झाला. यामुळे माहितीचे आदानप्रदान आणि प्रक्रिया करण्याची क्षमता प्रचंड वाढली.