गृहितकृत्ये (Assumptions) म्हणजे असे विचार, तथ्ये किंवा परिस्थिती ज्यांना आपण तात्पुरते सत्य मानतो, जरी ते पूर्णपणे सिद्ध झालेले नसले तरी. आपण एखाद्या गोष्टीचा अभ्यास करत असताना, एखादा निर्णय घेत असताना किंवा भविष्याचा अंदाज लावताना अनेकदा गृहितकृत्ये करतो.

यांची मुख्य वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• ती सिद्ध झालेली नसतात, पण ती सत्य आहेत असे मानून आपण पुढे जातो.
• ती विशिष्ट परिस्थिती किंवा संदर्भावर आधारित असतात.
• भविष्यातील घटनांचा अंदाज घेण्यासाठी किंवा एखाद्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी ती आवश्यक मानली जातात.
• परिस्थिती बदलल्यास गृहितकृत्ये देखील बदलावी लागू शकतात.

उदाहरणार्थ:

• व्यवसायात नवीन उत्पादन बाजारात आणताना, ग्राहक ते स्वीकारतील असे गृहित धरले जाते.
• विज्ञानात, एखादा प्रयोग करताना काही विशिष्ट घटक स्थिर असतील असे गृहित धरले जाते.
• दैनंदिन जीवनात, सकाळी कामावर जाताना वाहतूक सामान्य असेल असे आपण गृहित धरतो.

गृहितकृत्ये योग्य असल्यास निर्णय घेणे सोपे होते, परंतु चुकीची गृहितकृत्ये गंभीर परिणामांना कारणीभूत ठरू शकतात. त्यामुळे कोणती गृहितकृत्ये केली जात आहेत हे समजून घेणे महत्त्वाचे असते.