उत्सर्जन संख्येंचा मुख्य अवयव म्हणजे एखाद्या संस्थेने किंवा प्रक्रियेने ठराविक कालावधीत वातावरणात सोडलेल्या दूषित पदार्थांचे प्रमाण. हे प्रमाण वेगवेगळ्या घटकांवर अवलंबून असते, जसे की इंधनाचा प्रकार, वापरलेली तंत्रज्ञान आणि उत्सर्जन नियंत्रण प्रणाली. उत्सर्जन संख्या मोजण्यासाठी अनेक पद्धती वापरल्या जातात, ज्यामुळे अचूक माहिती मिळण्यास मदत होते.

उत्सर्जन संख्येत खालील मुख्य गोष्टींचा समावेश होतो:

• कार्बन डायऑक्साइड (CO2): जीवाश्म इंधनाच्या ज्वलनातून निर्माण होणारा हा ग्रीनहाउस वायू आहे, जो जागतिक तापमान वाढीस कारणीभूत आहे.
• मिथेन (CH4): हा देखील एक शक्तिशाली ग्रीनहाउस वायू आहे, जो नैसर्गिक वायू आणि शेतीत उत्सर्जित होतो.
• नायट्रस ऑक्साइड (N2O): शेती आणि औद्योगिक प्रक्रियांमधून उत्सर्जित होणारा हा वायू ओझोनच्या थरासाठी हानिकारक आहे.
• सल्फर डायऑक्साइड (SO2): कोळसा जाळल्याने हा वायू बाहेर पडतो आणिAcid rainला कारणीभूत ठरतो.
• particulate matter (PM): यात धूळ आणि काजळीसारख्या सूक्ष्म कणांचा समावेश असतो, जे श्वसनमार्गासाठी हानिकारक असतात.

या व्यतिरिक्त, नायट्रोजन ऑक्साइड (NOx), अमोनिया (NH3), आणि volatile organic compounds (VOCs) देखील उत्सर्जित होतात, जे पर्यावरणावर आणि मानवी आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम करतात.

अचूक माहितीसाठी तुम्ही खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:

• महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (https://mpcb.gov.in/)
• केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (https://cpcb.nic.in/)