• व्याख्या: पुस्तपालन म्हणजे रोजच्या आर्थिक व्यवहारांची नोंद ठेवण्याची प्रक्रिया. यात जमाखर्च व्यवस्थित लिहिणे, ledger मध्ये नोंदी करणे, आणि ताळेबंद (trial balance) बनवणे इत्यादी कामे येतात.
• उद्देश: सर्व आर्थिक व्यवहारांची अचूक नोंद ठेवणे, जेणेकरून भविष्यात माहिती उपलब्ध होईल.
• कार्य:
  • रोजच्या जमाखर्चाची नोंद करणे.
  • खर्च आणि उत्पन्नाचे वर्गीकरण करणे.
  • Ledger मध्ये नोंदी अद्ययावत ठेवणे.
  • बँक स्टेटमेंट reconcile करणे.

• व्याख्या: लेखकर्म म्हणजे आर्थिक माहितीचे विश्लेषण, वर्गीकरण आणि अहवाल तयार करण्याची प्रक्रिया. यात पुस्तपालनात नोंदवलेल्या माहितीचा वापर करून आर्थिक अहवाल तयार केले जातात, ज्यामुळे कंपनीच्या आर्थिक स्थितीचे मूल्यांकन करता येते.
• उद्देश: आर्थिक माहितीचे विश्लेषण करून व्यवस्थापनाला निर्णय घेण्यासाठी उपयुक्त माहिती पुरवणे.
• कार्य:
  • आर्थिक अहवाल तयार करणे (balance sheet, profit and loss statement).
  • आर्थिकPerformance चे विश्लेषण करणे.
  • Budgeting आणि Forecasting करणे.
  • Tax planning आणि compliance.

• पुस्तपालन हेdata entry आणि नोंदी ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित करते, तर लेखकर्म त्या माहितीचे विश्लेषण आणि अहवाल तयार करण्यावर लक्ष केंद्रित करते.
• पुस्तपालन हे लेखकर्माचा पाया आहे. पुस्तपालनाशिवाय लेखकर्म करणे शक्य नाही.
• पुस्तपालन हे तांत्रिक (technical) असते, तर लेखकर्म हे विश्लेषणात्मक (analytical) असते.

एखाद्या दुकानात, रोजची विक्री आणि खरेदीची नोंद ठेवणे हे पुस्तपालन आहे. त्या नोंदी वापरून महिन्याच्या शेवटी दुकानाला किती नफा झाला हे काढणे आणि त्यानुसार कर भरण्याची योजना करणे हे लेखकर्म आहे.