उपग्रहाची कक्षा म्हणजे अंतराळात उपग्रहाने एखाद्या खगोलीय वस्तूभोवती फिरण्याचा मार्ग. कक्षा लंबवर्तुळाकार (elliptical) किंवा वर्तुळाकार (circular) असू शकते. कक्षेत उपग्रहाची गती आणि स्थान निश्चित केले जाते.

• कक्षेचे प्रकार:
  • भूस्थिर कक्षा (Geostationary Orbit): ही कक्षा पृथ्वीच्या विषुववृत्ताच्या वर सुमारे 35,786 किलोमीटर उंचीवर असते. या कक्षेत उपग्रह पृथ्वीच्या गतीनुसार फिरतो, त्यामुळे तो पृथ्वीवरून स्थिर दिसतो.
  • ध्रुवीय कक्षा (Polar Orbit): या कक्षेत उपग्रह पृथ्वीच्या ध्रुवावरून फिरतो आणि पृथ्वी त्याच्या खाली फिरत असल्याने उपग्रह पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचे पूर्ण चित्र घेतो.
  • सूर्यसमकालिक कक्षा (Sun-synchronous Orbit): ही ध्रुवीय कक्षेसारखीच असते, पण उपग्रह नेहमी एकाच वेळी एका विशिष्ट ठिकाणी पोहोचतो, ज्यामुळे प्रकाशाची स्थिती सारखी राहते.

कक्षेचे घटक:

• परिभू (Perigee): उपग्रहाच्या कक्षेतील पृथ्वीच्या सर्वात जवळचा बिंदू.
• अपभू (Apogee): उपग्रहाच्या कक्षेतील पृथ्वीपासून सर्वात दूरचा बिंदू.
• कलांश (Inclination): उपग्रहाची कक्षा विषुववृत्ताशी असलेला कोन.

अधिक माहितीसाठी:

• भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO)
• National Aeronautics and Space Administration (NASA)