•काळा पैसा

काळा पैसा म्हणजे काय?

काळ्या पैशामध्ये बेकायदेशीर क्रियाकलापांद्वारे मिळवलेले सर्व फंड आणि अन्यथा कायदेशीर उत्पन्नाचा समावेश आहे जो कर उद्देशाने नोंदविला जात नाही. काळ्या पैशाची रक्कम सहसा भूमिगत आर्थिक क्रियाकलापांकडून रोख रकमेद्वारे प्राप्त केली जाते आणि अशा प्रकारे कर आकारला जात नाही. काळ्या पैशाच्या प्राप्तकर्त्यांनी ते लपविणे आवश्यक आहे, ते केवळ भूमिगत अर्थव्यवस्थेतच खर्च केले पाहिजे किंवा मनी लाँडरिंगद्वारे त्यास वैधतेचे स्वरूप देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे .

महत्वाचे मुद्दे

•काळ्या पैशामध्ये बेकायदेशीर क्रियाकलापांद्वारे मिळवलेले सर्व फंड आणि अन्यथा कायदेशीर उत्पन्नाचा समावेश आहे जो कर उद्देशाने नोंदविला जात नाही.

•अर्थव्यवस्थेत काळ्या पैशाचे प्रमाण जास्त प्रमाणात भ्रष्टाचार वाढवते.

दुसरीकडे, काळा पैसा दडपशाही कायद्याचा नकारात्मक प्रभाव कमी करू शकतो.

•मनी लॉन्ड्रिंगच्या माध्यमातून काळ्या पैशाचा अवैधपणे वेष केला जाऊ शकतो.

•काळा पैसा कसा कार्य करतो

•सर्वात सोप्या स्वरूपात,काळा पैसा म्हणजे पैसा आहे ज्यावर सरकारला कर भरला जात नाही.

समजा,

एखादा स्टोअर आपल्या व्यापार्‍यासाठी रोख रक्कम स्वीकारत असेल आणि ग्राहकांना पावती देत ​​नाही. तो स्टोअर काळ्या पैशात व्यवहार करत आहे कारण तो विनाअनुबंधित विक्रीवर कर भरणार नाही. दुसरे उदाहरण म्हणून, मालमत्ता खरेदीदाराचा विचार करा जो 400,000 ₹ किंमतीची जमीन खरेदी करतो. जर खरेदीदाराने फक्त पुस्तकांवर,100,000 ₹ नोंदवले असेल आणि टेबलच्या खाली,300,000 ₹ भरले असेल तर, तेथे 300,000 ₹ चे काळ्या पैशाचे व्यवहार आहे.या दोन्ही उदाहरणांमधील विक्रेत्यांनी कायदेशीर स्त्रोतांकडून पैसे कमावले परंतु कर कमी केला.

काळ्या पैशाचा सर्वात सामान्य स्त्रोत म्हणजे काळा बाजार किंवा भूमिगत अर्थव्यवस्था.काळ्या बाजाराच्या क्रियाकलापांमध्ये प्रतिबंधित औषधे, तोफखाना, दहशतवाद आणि मानवी तस्करीची विक्री समाविष्ट असू शकते. काळ्या बाजाराच्या क्रियाकलापांमध्ये बनावट वस्तूंची विक्री,चोरीचे क्रेडिट कार्ड किंवा कॉपीराइट केलेल्या सामग्रीची पायरेटेड आवृत्ती यासारख्या कमी गंभीर गुन्ह्यांचादेखील समावेश असतो .

काळ्या पैशाला बांधलेल्या देशाच्या उत्पन्नाचा काही भाग त्या देशाच्या आर्थिक वाढीवर परिणाम करतो. काळ्या पैशाने आर्थिक गळतीस कारणीभूत ठरते,कारण कर न आकारल्या जाणार्‍या उत्पन्नामुळे सरकारचा महसूल कमी होतो. याव्यतिरिक्त, हे फंड बँकिंग सिस्टममध्ये क्वचितच प्रवेश करतात.परिणामी, कायदेशीर लघु उद्योग आणि उद्योजकांना कर्ज मिळविणे अधिक अवघड असू शकते.

शिवाय काळ्या पैशामुळे एखाद्या देशाचे आर्थिक आरोग्य कमी लेखले जाते.कोणत्याही अर्थव्यवस्थेत काळा पैसा किती आहे याचा अंदाज बांधणे अत्यंत कठीण आहे. हे आश्चर्यकारक नाही की भूगर्भातील अर्थव्यवस्थेतील भाग घेणा्यांना त्यांच्या उपक्रम लपविण्यासाठी जोरदार प्रोत्साहन दिले जाते. या असत्यापित कमाईचा देशाच्या सकल राष्ट्रीय उत्पादनात ( जीएनपी ) किंवा सकल देशांतर्गत उत्पाद ( जीडीपी ) मध्ये समावेश करता येणार नाही. अशा प्रकारे, बचतीचा, उपभोग्यतेचा आणि इतर व्यापक आर्थिक चलांचा देशाचा अंदाज भ्रामक असेल. या चुकीचे नियोजन आणि धोरणनिर्मितीवर विपरित परिणाम करतात.

•काळ्या पैशावर टीका

काळ्या पैशाची प्राप्ती करण्यासाठी घेतल्या गेलेल्या मानवी तस्करीसारख्या काही अनैतिक कृतींबरोबरच काळ्या पैशामुळेच समस्या निर्माण होतात. विशेष म्हणजे अर्थव्यवस्थेत काळ्या पैशाचे प्रमाण जास्त प्रमाणात भ्रष्टाचार वाढवते.भूमिगत अर्थव्यवस्थेत भरीव नफा कमवणारे व्यवसाय वेळोवेळी इतर मार्गाने पाहण्यासाठी कायद्याची अंमलबजावणी करणे आवश्यक असते. तथापि, यामुळे एक भ्रष्ट पोलिस दल होते जे गुन्ह्यांकडे दुर्लक्ष करण्यापासून गुन्ह्यांमध्ये सक्रियपणे भाग घेण्यास प्रवृत्त होऊ शकते.

विशेष विचार

बहुतेक काळा पैसा असणारे लोक पैशाला कायदेशीर पैशामध्ये रूपांतरित करण्याचा प्रयत्न करतात, ज्याला पांढरा पैसा देखील म्हणतात.असे करण्याचे बरेच मार्ग आहेत.

 मनी लॉन्ड्रिंगविरूद्ध दंड अनेकदा गंभीर असतो, म्हणून कायदेशीर व्यवसायांनी त्यात चुकून भाग घेऊ नये म्हणून सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.

व्यवहाराची हवाला प्रणाली वापरुन मनी लॉन्ड्रिंग केले जाऊ शकते.हवाला सिस्टम ही काही पैशांची चळवळ आणि बँकांचा वापर न करता एका प्रदेशातून दुसर्‍या प्रदेशात पैसे हस्तांतरित करण्याची अनौपचारिक आणि स्वस्त पद्धत आहे.हे कोड आणि संपर्कांवर कार्य करते आणि कोणतीही कागदपत्रे किंवा प्रकटीकरण आवश्यक नसते.अमेरिकेतील सावकाराने हवाला विक्रेत्यामार्फत भारतातील प्राप्तकर्त्यास २०,००००० ₹ पाठविण्याचा निर्णय घेतल्यास, विनिमय दर अधिकृत दरापेक्षा महत्त्वपूर्ण दराने निश्चित केला जाईल.

त्यांच्या देशांमध्ये जमा केलेल्या निधीवरील धोरणाच्या ढिगा यामुळे कर हेवेन्स सावकारांना निनावीपणा देऊ शकतात.काळ्या पैशाच्या इतर दुकानांमध्ये रिअल इस्टेट,दागिने, रोख रक्कम,सराफा गुंतवणूक आणि क्रिप्टोकरन्सी यांचा समावेश आहे .

काळा पैसा: संकल्पना

काळा पैसा म्हणजे अशी संपत्ती जी कायदेशीर मार्गाने कमावलेली नाही, तसेच ज्यावर कर भरलेला नाही. ह्या पैशाचा हिशोब सरकारला दिलेला नाही असतो.

काळा पैसा कसा तयार होतो?

• कर चुकवणे: उत्पन्नावर कर न भरणे.
• गुन्हेगारी कृत्य: लाच घेणे, तस्करी करणे, खंडणी वसूल करणे.
• गैरव्यवहार: हिशोबात गडबड करणे.

काळ्या पैशाचे दुष्परिणाम:

• अर्थव्यवस्थेचे नुकसान.
• गुन्हेगारीला प्रोत्साहन.
• सामाजिक असमानता वाढते.

काळा पैसा रोखण्यासाठी उपाय:

• कडक कायदे आणि नियमांचे पालन.
• डिजिटल पेमेंटला प्रोत्साहन.
• जनजागृती करणे.

अधिक माहितीसाठी:

• इન્વેસ્ટોપીડિયા (Investopedia)
• बिजनेस टुडे (Business Today)