1 उत्तर
1
answers
चर्वाक दर्शनातील नैतिक विचार?
0
Answer link
चार्वाक दर्शन हे भारतीय दर्शनांमधील एक भौतिकवादी आणि नास्तिक दर्शन मानले जाते. या दर्शनाचे नैतिक विचार हे प्रामुख्याने 'सुखवाद' (Hedonism) या तत्त्वावर आधारित आहेत. त्यांचे मुख्य नैतिक विचार खालीलप्रमाणे आहेत:
- वर्तमान जीवनावर भर: चार्वाक दर्शनानुसार, हे जीवनच सत्य आहे आणि या जीवनानंतर स्वर्ग, नरक किंवा पुनर्जन्म अशी कोणतीही संकल्पना नाही. त्यामुळे, या जीवनातच जास्तीत जास्त सुख मिळवणे हे मानवी जीवनाचे अंतिम ध्येय असले पाहिजे.
- सुख हेच परम ध्येय (प्रयोजन): चार्वाक "सुख हेच श्रेय आणि सुख हेच प्रेय" असे मानतात. म्हणजेच, मानवी जीवनाचे मुख्य उद्दिष्ट हे सुख प्राप्त करणे आहे. जे काही सुखकारक आहे, तेच नैतिक आहे असे त्यांचे मत होते.
- "यावज्जीवेत् सुखं जीवेत्, ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत्": हे चार्वाक दर्शनाचे प्रसिद्ध वचन आहे. याचा अर्थ, "जोपर्यंत जगाल, तोपर्यंत सुखाने जगा. कर्ज काढूनही तूप प्या." याचा अर्थ असा की, सध्याच्या जीवनात आनंद उपभोगणे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे, भविष्याची चिंता करण्याची किंवा त्याग करण्याची गरज नाही.
- दुःख टाळणे: चार्वाक केवळ सुख मिळवण्यावरच नव्हे, तर दुःखापासून दूर राहण्यावरही भर देतात. ज्या कृत्यांमुळे दुःख निर्माण होते, ती टाळली पाहिजेत.
- कर्मफल आणि मोक्षाची उपेक्षा: चार्वाक दर्शन कर्मफल, आत्मा, ईश्वर, मोक्ष किंवा पारलौकिक सुख यांसारख्या गोष्टींवर विश्वास ठेवत नाही. त्यामुळे, यज्ञ, तपश्चर्या, व्रत यांसारख्या धार्मिक विधींना ते निरर्थक मानतात. त्यांच्या मते, या गोष्टी या जन्मात कोणतेही प्रत्यक्ष सुख देत नाहीत.
- भौतिक सुख हेच खरे सुख: चार्वाक इंद्रियांद्वारे मिळवल्या जाणाऱ्या भौतिक सुखालाच खरे सुख मानतात. शरीर आणि इंद्रिये हेच सर्वस्वाचे मूळ आहेत असे ते मानतात.
थोडक्यात, चार्वाक दर्शन हे वर्तमान जीवनात भौतिक सुखांचा उपभोग घेण्यावर आणि दुःखापासून दूर राहण्यावर भर देते. ते नैतिकतेचा आधार पारलौकिक गोष्टींऐवजी ऐहिक जीवनातील सुखाला मानतात.