योग परंपरा: प्रश्नपत्रिका

(सर्व प्रश्न अनिवार्य आहेत)

प्रश्न १: 'योग' या शब्दाचा अर्थ स्पष्ट करा आणि त्याची एक संक्षिप्त व्याख्या लिहा.

प्रश्न २: योग परंपरेचा उगम आणि इतिहास थोडक्यात स्पष्ट करा. योगाच्या प्राचीन काळातील महत्त्वाचे टप्पे कोणते आहेत?

प्रश्न ३: महर्षी पतंजलींच्या 'योग सूत्रां'ची मूलभूत संकल्पना काय आहे? त्यांच्या मते योगाचे अंतिम उद्दिष्ट काय आहे?

प्रश्न ४: अष्टांग योग म्हणजे काय? त्याचे आठ अंग (यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधी) थोडक्यात स्पष्ट करा.

प्रश्न ५: खालीलपैकी कोणत्याही तीन योग प्रकारांबद्दल थोडक्यात माहिती द्या:

• कर्मयोग
• भक्तियोग
• ज्ञानयोग
• हठयोग
• राजयोग

प्रश्न ६: योगासने आणि प्राणायाम यांचे मानवी शरीरावर आणि मनावर होणारे किमान चार फायदे सविस्तर सांगा.

प्रश्न ७: 'यम' आणि 'नियम' म्हणजे काय? प्रत्येकाची किमान दोन उदाहरणे देऊन त्यांचे दैनंदिन जीवनातील महत्त्व स्पष्ट करा.

प्रश्न ८: 'ध्यान' आणि 'समाधी' या संकल्पनांमधील फरक स्पष्ट करा आणि त्या योगामध्ये कशा महत्त्वाच्या आहेत हे सांगा.

प्रश्न ९: 'षट्कर्म' म्हणजे काय? योगामध्ये त्याचे महत्त्व काय आहे? (किमान दोन षट्कर्मांची नावे द्या).

प्रश्न १०: आधुनिक काळात योगाचे महत्त्व कसे वाढले आहे? शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी योग कसा उपयुक्त ठरतो, यावर तुमचे मत लिहा.