साहित्य निरलेखन प्रक्रिया:

1. निरुपयोगी साहित्याची यादी तयार करणे:

   प्रथम शाळेतील निरुपयोगी वस्तूंची यादी तयार करा. ह्या यादीमध्ये मोडकळीस आलेले फर्निचर, जुनी पुस्तके, खराब झालेले क्रीडा साहित्य, तसेच इतर निरुपयोगी वस्तूंचा समावेश असावा.

2. समिती नेमणूक:

   साहित्य निरलेखनासाठी शाळेमध्ये एक समिती नेमावी. ह्या समितीमध्ये मुख्याध्यापक, वरिष्ठ शिक्षक आणि शालेय व्यवस्थापन समितीमधील सदस्यांचा समावेश असावा.

3. साहित्याचे मूल्यांकन:

   समितीने यादीतील प्रत्येक वस्तूची पाहणी करून तिची उपयोगिता तपासावी. वस्तू पूर्णपणे निरुपयोगी असल्याची खात्री करावी.

4. निरलेखन प्रस्ताव तयार करणे:

   समितीने निरुपयोगी साहित्याचा अहवाल तयार करून निरलेखनाचा प्रस्ताव तयार करावा. त्यामध्ये साहित्याची संख्या, अंदाजित किंमत आणि निरलेखनाचे कारण नमूद करावे.

5. परवानगी घेणे:

   प्रस्ताव तयार झाल्यावर competent authority (जिल्हा शिक्षण अधिकारी किंवा शिक्षण विभाग) यांच्याकडून निरलेखनाची परवानगी घेणे आवश्यक आहे.

6. लिलाव प्रक्रिया:

   परवानगी मिळाल्यानंतर, निरुपयोगी साहित्याच्या विक्रीसाठी लिलाव आयोजित करावा. लिलावाची नोटीस शाळेच्या दर्शनी भागात लावावी आणि वर्तमानपत्रात जाहिरात द्यावी.

7. विक्री आणि जमा:

   लिलावाद्वारे साहित्याची विक्री करून आलेली रक्कम शासकीय खात्यात जमा करावी.

8. नोंद ठेवणे:

   निरलेखनाची संपूर्ण प्रक्रिया रजिस्टरमध्ये नोंदवून ठेवावी. पावत्या व इतर कागदपत्रे जतन करावी.

महत्वाचे मुद्दे:

• कोणतेही साहित्य निरुपयोगी ठरवण्यापूर्वी ते पुनर्वापर करता येण्यासारखे आहे का, हे तपासावे.
• लिलाव प्रक्रिया पारदर्शकपणे पार पाडावी.
• शासकीय नियमांनुसार कार्यवाही करावी.