व्याख्या: दबाव गट म्हणजे अशा लोकांचे संघटन जे समान ध्येये साध्य करण्यासाठी सरकारवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न करतात.

स्वरूप:

• सदस्यता: दबाव गट सामान्यत: ऐच्छिक सदस्यतेवर आधारित असतात.
• उद्दिष्ट्ये: त्यांचे विशिष्ट उद्दिष्ट्ये असतात, जसे की विशिष्ट धोरणांना प्रोत्साहन देणे किंवा विरोध करणे.
• राजकीय प्रभाव: ते लॉबिंग, जनमत निर्माण करणे आणि राजकीय योगदान यांसारख्या विविध माध्यमांद्वारे सरकारवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न करतात.
• प्रकार: भारतातील दबाव गटांमध्ये व्यावसायिक संघटना, कामगार संघटना, शेतकरी संघटना, विद्यार्थी संघटना आणि नागरी समाज संघटनांचा समावेश आहे.

उदाहरण:

• भारतीय उद्योग परिसंघ (CII): ही भारतातील एक प्रमुख व्यावसायिक संघटना आहे, जी औद्योगिक विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकारवर दबाव टाकते. CII Website
• अखिल भारतीय किसान सभा (AIKS): ही भारतातील शेतकऱ्यांची संघटना आहे, जी शेतकऱ्यांच्या हक्कांसाठी सरकारवर दबाव टाकते.

टीप: दबाव गट लोकशाही प्रक्रियेचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. ते सरकारला विविध दृष्टीकोन आणि हितसंबंधांबद्दल माहिती देतात.