सालबाईच्या तहातील कलमे स्पष्ट करा?
तहाची पार्श्वभूमी:
पहिला इंग्रज-मराठा युद्ध (First Anglo-Maratha War) १७७५ ते १७८२ दरम्यान झाले. या युद्धानंतर, ब्रिटिशांनी मराठा साम्राज्याशी शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी सालबाईचा तह केला.
तहातील कलमे:
-
मराठा साम्राज्याची मान्यता: या तहानुसार, ब्रिटिशांनी मराठा साम्राज्य (Maratha Empire) अधिकृतपणे मान्य केले.
-
माधवराव नारायण पेशवे: माधवराव नारायण यांना पेशवे म्हणून ब्रिटिशांनी मान्यता दिली आणि त्यांना मराठा शासक म्हणून स्वीकारले.
-
प्रदेशांची परतफेड: ब्रिटिशांनी मराठ्यांकडून जिंकलेले सर्व प्रदेश मराठ्यांना परत केले.
-
वसईचा किल्ला: ब्रिटिशांनी वसईचा किल्ला (Bassein Fort) मराठ्यांना परत केला.
-
हैदर अली विरुद्ध मदत: मराठ्यांनी हैदर अली (Hyder Ali) विरुद्धच्या लढाईत ब्रिटिशांना मदत करण्याचे मान्य केले.
-
इंग्रजांना व्यापारिक सवलती: मराठा साम्राज्यात इंग्रजांना व्यापार करण्यासाठी काही सवलती देण्यात आल्या.
-
शांतता आणि मैत्री: या तहामुळे दोन्ही बाजूंमध्ये शांतता आणि मैत्रीपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाले.
तहाचे महत्त्व:
-
हा तह मराठा साम्राज्य आणि ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी (British East India Company) यांच्यातील संबंध सुधारण्यासाठी महत्त्वाचा ठरला.
-
या तहामुळे पुढील वीस वर्षे मराठा साम्राज्य आणि ब्रिटिशांमध्ये शांतता टिकून राहिली.