Microorganism, ज्याला सूक्ष्मजंतू किंवा सूक्ष्मजीव देखील म्हणतात, हे असे जीव आहेत जे खूप लहान असल्याने त्यांना साध्या डोळ्यांनी पाहता येत नाही. ते पाहण्यासाठी सूक्ष्मदर्शकाची गरज भासते.

सूक्ष्मजंतूंचे प्रकार:

• बॅक्टेरिया (Bacteria): हे एकपेशीय (unicellular) जीव आहेत. ते विविध आकारात आढळतात, जसे की गोल, दंडगोलाकार किंवा सर्पिलाकार.
• वायरस (Virus): हे सूक्ष्मजंतू जिवंत राहण्यासाठी दुसर्‍या जीवावर अवलंबून असतात. ते स्वतःहून वाढू शकत नाहीत.
• फंगस (Fungi): ह्या बुरशींसारखे असतात. काही फंगस एकपेशीय, तर काही बहुपेशीय (multicellular) असतात.
• प्रोटोजोआ (Protozoa): हे एकपेशीय आणि जटिल रचना असलेले जीव आहेत. ते पाण्यात किंवा ओल्या मातीत आढळतात.
• अल्गी (Algae): ह्या वनस्पतींसारखे प्रकाशसंश्लेषण (photosynthesis) करू शकतात. ते गोड्या पाण्यात आणि समुद्रात आढळतात.

सूक्ष्मजंतूंचे उपयोग:

• अन्न उत्पादन (fermentation): दही, चीज, ब्रेड बनवण्यासाठी सूक्ष्मजंतूंचा वापर होतो.
• औषधे: काही सूक्ष्मजंतूंचा उपयोग अँटिबायोटिक्स (antibiotics) बनवण्यासाठी होतो.
• पर्यावरण: सूक्ष्मजंतू कचरा आणि प्रदूषित पदार्थ विघटित (decompose) करतात.

सूक्ष्मजंतूंमुळे होणारे आजार:

• बॅक्टेरिया: टायफॉइड (typhoid), न्यूमोनिया (pneumonia).
• वायरस: सर्दी, फ्लू (flu), कोविड-१९ (COVID-19).
• फंगस: त्वचेचे आणि फुफ्फुसांचे रोग.

सूक्ष्मजंतू आपल्या जीवनात खूप महत्वाचे आहेत. काही आपल्यासाठी उपयुक्त आहेत, तर काही हानिकारक असू शकतात.