1 उत्तर
1
answers
सिमेंटमधील घटक कोणते?
0
Answer link
सिमेंट (पोर्टलँड सिमेंट) हे अनेक घटकांपासून बनलेले असते. याचे मुख्य रासायनिक घटक खालीलप्रमाणे आहेत:
- कॅल्शियम ऑक्साईड (Calcium Oxide - CaO): याला चुना (Lime) असेही म्हणतात. सिमेंटमध्ये हा घटक सुमारे 60-67% असतो आणि तो सिमेंटला शक्ती देतो.
- सिलिकॉन डायऑक्साईड (Silicon Dioxide - SiO₂): याला सिलिका (Silica) असेही म्हणतात. हा घटक सुमारे 17-25% असतो आणि सिमेंटची शक्ती तसेच रासायनिक प्रतिकारशक्ती वाढवतो.
- ॲल्युमिनियम ऑक्साईड (Aluminium Oxide - Al₂O₃): याला ॲल्युमिना (Alumina) असेही म्हणतात. हा घटक सुमारे 3-8% असतो आणि सिमेंट लवकर घट्ट होण्यास (setting) मदत करतो.
- फेरिक ऑक्साईड (Ferric Oxide - Fe₂O₃): याला आयर्न ऑक्साईड (Iron Oxide) असेही म्हणतात. हा घटक सुमारे 0.5-6% असतो आणि सिमेंटला त्याचा विशिष्ट रंग देतो, तसेच घट्ट होण्याची प्रक्रिया सुलभ करतो.
- मॅग्नेशियम ऑक्साईड (Magnesium Oxide - MgO): याला मॅग्नेशिया (Magnesia) असेही म्हणतात. हा घटक साधारणपणे 0.1-4% असतो. जास्त प्रमाणात असल्यास सिमेंटमध्ये अस्थिरता येऊ शकते, परंतु कमी प्रमाणात तो सिमेंटची घट्ट होण्याची प्रक्रिया नियंत्रित करतो.
- सल्फर ट्रायऑक्साइड (Sulphur Trioxide - SO₃): हा घटक साधारणपणे 1-3% असतो. जिप्सम (Gypsum) च्या स्वरूपात मिसळला जातो आणि सिमेंट लवकर घट्ट होण्यापासून (flash setting) रोखतो.
- अल्कली (Alkalies - Na₂O and K₂O): यामध्ये सोडियम ऑक्साईड (Sodium Oxide) आणि पोटॅशियम ऑक्साईड (Potassium Oxide) यांचा समावेश असतो. हे घटक कमी प्रमाणात (सुमारे 0.2-1%) असतात आणि सिमेंटच्या काही प्रतिक्रियांवर परिणाम करू शकतात.