अश्राव्य ध्वनी (Infrasound) आणि श्राव्य ध्वनी (Audible Sound) यांच्यातील मुख्य फरक त्यांच्या वारंवारतेमध्ये (frequency) आहे, ज्यामुळे मानवी कान त्यांना कसे ओळखतात हे ठरते.

श्राव्य ध्वनी (Audible Sound)

• वारंवारता श्रेणी (Frequency Range): श्राव्य ध्वनी म्हणजे असा ध्वनी जो मानवी कान ऐकू शकतात. याची वारंवारता साधारणपणे 20 Hertz (Hz) ते 20,000 Hertz (20 kHz) पर्यंत असते.
• मानवी ऐकणे: या श्रेणीतील ध्वनी आपल्याला बोलणे, संगीत आणि इतर अनेक आवाज ऐकण्यास मदत करतो.
• उदाहरणे: मानवी आवाजातील ध्वनी, संगीताचे सूर, वाहनांचा आवाज, पक्षांचा किलबिलाट इत्यादी.

अश्राव्य ध्वनी (Infrasound)

• वारंवारता श्रेणी (Frequency Range): अश्राव्य ध्वनी म्हणजे असा ध्वनी ज्याची वारंवारता मानवी ऐकण्याच्या क्षमतेच्या खाली असते. याची वारंवारता 20 Hz पेक्षा कमी असते.
• मानवी ऐकणे: मानवी कान हे ध्वनी ऐकू शकत नाहीत. तथापि, काही प्राणी (उदा. हत्ती, जिराफ, व्हेल) हे ध्वनी ऐकू शकतात आणि त्यांचा वापर एकमेकांशी संपर्क साधण्यासाठी करतात.
• उदाहरणे: भूकंपाचे धक्के, ज्वालामुखीचा उद्रेक, वादळे, वाऱ्याच्या तीव्र लाटा, मोठ्या प्राण्यांचे आवाज (उदा. हत्तीचे गर्जना), काही औद्योगिक यंत्रणांद्वारे निर्माण होणारे ध्वनी.
• परिणाम: जरी अश्राव्य ध्वनी ऐकू येत नसला तरी, त्याची तीव्र कंपनं शरीरावर काही परिणाम करू शकतात, जसे की अस्वस्थता, भीती किंवा दाब जाणवणे.

मुख्य फरक थोडक्यात

• वारंवारता: अश्राव्य ध्वनीची वारंवारता 20 Hz पेक्षा कमी असते, तर श्राव्य ध्वनीची वारंवारता 20 Hz ते 20,000 Hz दरम्यान असते.
• मानवी ऐकणे: अश्राव्य ध्वनी मानवी कानांना ऐकू येत नाही, तर श्राव्य ध्वनी मानवी कान सहज ऐकू शकतात.
• स्रोतः अश्राव्य ध्वनीचे स्रोत नैसर्गिक आपत्त्या आणि काही मोठे प्राणी असतात, तर श्राव्य ध्वनीचे स्रोत दैनंदिन जीवनातील अनेक घटना आणि मानवी क्रियाकलाप असतात.