चेतापेशी (Neurons): चेतापेशी, ज्याला इंग्रजीमध्ये 'न्यूरॉन' म्हणतात, हे मज्जासंस्थेचे (nervous system) मूलभूत एकक आहे. चेतापेशी शरीरातील माहितीचे वहन आणि प्रक्रिया करतात.

चेतापेशीची रचना: चेतापेशीमध्ये खालील भाग असतात:

• कोशिका शरीर (Cell Body): यात पेशीचा केंद्रक (nucleus) आणि इतर महत्वाचे घटक असतात.
• dendrites ( Dendrites): हे पेशीच्या शरीरापासून निघालेले लहान फांद्यांसारखे भाग असतात, जे इतर चेतापेशींकडून संदेश स्वीकारतात.
• अक्षतंतू (Axon): हा एक लांब, पातळ धाग्यासारखा भाग असतो जो पेशीच्या शरीरापासून संदेश दूर नेतो.
• synapse ( Synapse): हा दोन चेतापेशींमधील संपर्क बिंदू आहे, जिथे रासायनिक किंवा विद्युत संदेशांद्वारे माहिती एका पेशीमधून दुसऱ्या पेशीमध्ये जाते.

चेतापेशीचे कार्य: चेतापेशी खालील कार्ये करतात:

1. संवेदना গ্রহণ (Sense reception): शरीराच्या विविध भागांमधून माहिती गोळा करणे.
2. माहितीचे वहन (Information Transmission): विद्युत आणि रासायनिक संकेतांद्वारे माहिती मेंदूपर्यंत आणि इतर भागांपर्यंत पोहोचवणे.
3. प्रतिक्रिया निर्माण करणे (Generating response): मेंदूद्वारे मिळालेल्या आदेशानुसार स्नायूंना (muscles) आणि ग्रंथींना (glands) प्रतिक्रिया देण्यासाठी तयार करणे.

चेतापेशी आपल्या शरीरात अत्यंत महत्वाचे कार्य करतात. त्यांच्यामुळेच आपल्याला संवेदना समजतात आणि आपण प्रतिसाद देऊ शकतो.

अधिक माहितीसाठी, आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:

• Britannica - Neuron
• Khan Academy - The Neuron