मोक्ष, ज्याला मुक्ती किंवा कैवल्य असेही म्हणतात, ही एक संकल्पना आहे जी भारतीय तत्त्वज्ञानात आणि धर्मांमध्ये महत्त्वपूर्ण आहे. मोक्ष म्हणजे जन्म आणि मृत्यूच्या चक्रातून अंतिम मुक्ती.

मोक्षाची काही सामान्य वैशिष्ट्ये:

• जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्ती: मोक्ष म्हणजे पुनर्जन्माच्या चक्रातून सुटका.
• दुःखातून मुक्ती: मोक्ष म्हणजे जीवनातील सर्व दुःखातून आणि वेदनांमधून कायमची सुटका.
• अज्ञानाचा नाश: मोक्ष म्हणजे आत्म-साक्षात्काराद्वारे अज्ञानाचा नाश करणे.
• परम आनंद: मोक्ष म्हणजे शाश्वत आनंद आणि शांतीची प्राप्ती.

मोक्ष प्राप्त करण्याचे मार्ग:

1. ज्ञान मार्ग: आत्म-ज्ञान आणि तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास करून सत्य समजून घेणे.
2. भक्ती मार्ग: देवाची नि:स्वार्थपणे भक्ती करणे आणि त्याच्या चरणी समर्पित होणे.
3. कर्म मार्ग: निष्काम कर्म करणे, म्हणजे फळाची अपेक्षा न करता आपले कर्तव्य बजावणे.
4. राज योग: योगाच्या माध्यमातून चित्तवृत्तींवर नियंत्रण मिळवणे आणि समाधी प्राप्त करणे.

मोक्षाच्या संकल्पनेबद्दल अधिक माहितीसाठी आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:

• विकिपीडिया - मोक्ष (इंग्रजी)