जमिनीचा सर्च रिपोर्ट कसा काढला जातो, त्याची प्रोसेस काय आहे?
रिअल इस्टेट व्यवहारामध्ये खरेदी आणि विक्री करताना शोध अहवालात प्रचंड सहभाग आहे. त्या मालमत्तेच्या संपूर्ण इतिहासाबद्दल माहिती देते, जसे की ज्याने आधी म्हटल्याप्रमाणे मालमत्तेची खरेदी केली होती, ज्यांनी नंतर खरेदी केले आणि वर्तमान मालक कोण आहे? इमारत मध्ये कोणतीही इमारत किंवा इतर बदल केला असेल तर त्याची माहिती शोध अहवालात देखील येते. एवढेच नाही तर, हे देखील दर्शवते की मालमत्तेवर कर, कर्ज इ. नाही. हे देखील तथ्य आहे की मालमत्तेचा विवादास्पद आहे.
एकंदरीत, ज्या व्यक्तीने मालमत्ता विकत घेतली आहे त्या व्यक्तीचा शोध अहवाल हा पुष्कळ कामकरी कागद आहे. विशेषतः नंतर, जेव्हा त्याच मालमत्तेचे पुनर्विक्रय केले जात आहे. या व्यतिरिक्त, जर आपण घर खरेदी करण्यासाठी गृहकर्ज विकत घेण्याची योजना आखत असाल तर बँकेला या दस्तऐवजांची आवश्यकता आहे, जेणेकरुन तो विवादित मालमत्तेच्या स्वरूपाची खात्री करू शकेल. जरी त्याला हे कागदपत्र मागू नये असे वाटत असले तरी, ते त्याचे व्यावसायिक अनुभवी व्यक्ती बनू शकते.
शोध अहवालातील पहिला अहवाल मालकी हक्कांविषयी आहे.गेल्या 30 वर्षांपासून प्रॉपर्टी अधिकारांची चौकशी केली जाते.प्रत्येक विकसक किंवा विक्रेत्यासाठी, शोध अहवालाची एक प्रत 'करारनामा विक्री'स संलग्न करणे आवश्यक आहे. हा अहवाल खरेदीदाराला सांगते की मालमत्तेचे नाव स्पष्ट आहे की नाही, मग ते विक्रीयोग्य आहे किंवा नाही आणि त्यावर करही थकबाकी नाही. हा अहवाल दर्शवितो की संबंधित मालमत्तेवर कोणतेही गहाण, वाद, हक्क इत्यादी नाही. खरेदीदारांना ती विकत घेण्यास कोणतीही अडचण येणार नाही आणि गृह कर्ज घेताना बँकेच्या संपत्तीचे शीर्षक स्पष्ट आणि विक्रीयोग्य स्थितीची अट सोय होईल.अहवालात असे सिद्ध झाले आहे की विक्री करणा-या व्यक्ती हा मालमत्तेचे खरे मालक आहे.
शोध अहवाल कसा तयार करावा?
आपण एक शोध अहवाल तयार करण्यासाठी वकीलाचा मदत घेऊ शकता. त्याला रजिस्ट्रार ऑफिसमध्ये मालमत्तेशी संबंधित आवश्यक माहिती प्राप्त होते आणि मालमत्तेच्या कागदपत्रांचे परिक्षण केल्यानंतर शीर्षक प्रमाणपत्र जारी करते. हे प्रमाणपत्र मालमत्तेची वास्तविक स्थिती दाखवते. आपण निबंधक कार्यालयाकडे जाऊन माहिती संकलित देखील करू शकता.सर्वसाधारणपणे, जर हाऊसिंग लोनचा विषय असेल तर आपण शोध अहवाल तयार करु शकता किंवा नाही, बँक स्वत: त्यास त्याच्या वकीलद्वारे तयार करेल. या कामासाठी बँका आणि वित्त कंपन्यांकडून स्वतःची संघ स्पष्टपणे, ते आपल्या परिणामापेक्षा अधिक विश्वास करतात. हे काम नाममात्र खर्चासाठी केले जाते, जे सहसा प्रक्रिया व शुल्क आकारले जाते. काही बँका यासाठीही शुल्क आकारतात.
बरेच लोक परस्पर विश्वासांबद्दल बोलू शकतात आणि शोध अहवालाची गरज भासवू शकतात. वास्तविकपणे शोध अहवाल खरेदीदारास संरक्षण देतो. हा अहवाल या मालमत्तेशी संबंधित कोणत्याही जुन्या केसमध्ये कोणतीही समस्या नाही हे सुनिश्चित करते. त्याचप्रमाणे, गृहकर्ज देणाऱ्या बँकेने शोध अहवालाद्वारे समाधानी आहे की ते योग्य मालमत्तेसाठी कर्ज देत आहे.कोणत्याही विवादित, किरकोळ किंवा थकित मालमत्तेसाठी बँका आणि वित्तीय संस्थांनी कर्ज दिलेला नाही. कारण कर्ज देणा-या संस्था कोणत्याही पैशात पैसे घेत नाही. माहितीचा मुख्य स्त्रोत शोध अहवाल तयार करण्यासाठी निबंधक कार्यालय आहे हे लक्षणीय आहे. जर कोणतीही मालमत्ता, करार किंवा त्यातील बदल नोंदणीकृत नसतील, तर त्यांची माहिती शोध अहवालात समाविष्ट केली जाणार नाही.
एक चांगला जास्त फी घेणारा वकील लावा, त्यांना कशासाठी पैसे देत आहात त्याची पावती घ्या, सर्च रिपोर्ट मिळेल.
सर्च रिपोर्ट (Search Report) म्हणजे काय?
सर्च रिपोर्ट म्हणजे जमिनीच्या मालकीचा मागील इतिहास तपासणे. यात जमिनीचे मूळ मालक कोण होते, ती कोणा-कोणाला विकली गेली, त्यावर काही कर्ज आहे का, अशा अनेक गोष्टींची माहिती मिळते.
सर्च रिपोर्ट काढण्याची प्रक्रिया:
-
अर्ज करणे:
सर्च रिपोर्ट काढण्यासाठी तुम्हाला संबंधित भूमी अभिलेख कार्यालयात (Land Records Office) अर्ज करावा लागेल.
-
आवश्यक कागदपत्रे:
अर्जासोबत काही कागदपत्रे जोडावी लागतात, जसे की:
- जमिनीचा तपशील (Land details)
- मालकाचे नाव (Owner's name)
- खसरा क्रमांक (Khsara number)
- location map (സ്ഥലത്തിന്റെ ഭൂപടം)
- अर्जादाराचे ओळखपत्र (Identity card of the applicant)
-
शुल्क भरणे:
सर्च रिपोर्ट काढण्यासाठी तुम्हाला ठराविक शुल्क भरावे लागते. हे शुल्क तुम्ही कार्यालयात भरू शकता.
-
तपासणी:
अर्ज जमा केल्यानंतर, भूमी अभिलेख कार्यालयातील अधिकारी तुमच्या जमिनीच्या नोंदीची तपासणी करतात.
-
सर्च रिपोर्ट मिळवणे:
तपासणी पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला सर्च रिपोर्ट दिला जातो. यात जमिनीच्या मालकीचा इतिहास आणि इतर आवश्यक माहिती असते.
ऑनलाईन प्रक्रिया (Online Process):
आजकाल काही राज्य सरकारांनी जमिनीच्या नोंदी ऑनलाईन उपलब्ध केल्या आहेत. त्यामुळे तुम्ही घरबसल्या जमिनीचा सर्च रिपोर्ट काढू शकता. त्यासाठी तुम्हाला संबंधित राज्याच्या भूमी अभिलेख विभागाच्या वेबसाईटवर जावे लागेल.
उदाहरणार्थ, महाराष्ट्र शासनाच्या भूमी अभिलेख विभागाच्या वेबसाईटवर तुम्ही जमिनीची माहिती पाहू शकता.
महाराष्ट्र भूमी अभिलेखसर्च रिपोर्टचे फायदे:
- जमीन खरेदी करताना धोका टळतो.
- जमिनीच्या मालकीची खात्री होते.
- कर्ज घेण्यास मदत होते.