सामाजिक वनीकरण म्हणजे केवळ वनविभाग किंवा सरकारपुरते मर्यादित न राहता, समाजातील प्रत्येक व्यक्ती, गट किंवा समुदायाला वृक्षारोपणात सहभागी करून घेऊन त्यांच्या गरजा पूर्ण करण्याच्या उद्देशाने वनांची लागवड करणे आणि त्यांचे व्यवस्थापन करणे.

सामाजिक वनीकरणाचे प्रमुख प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

1. कृषी वनीकरण (Agroforestry):

   या प्रकारात, शेतकरी त्यांच्या शेतात किंवा शेताच्या बांधावर पिकांसोबत झाडे लावतात. यामुळे जमिनीची धूप थांबते, जमिनीची सुपीकता वाढते, जनावरांसाठी चारा मिळतो, तसेच लाकूड आणि फळांसारख्या उत्पादनांमधून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढते. उदा. शेतात सागवान, निलगिरी, सुबाभूळ इत्यादी झाडे लावणे.

2. सामुदायिक वनीकरण (Community Forestry):

   या प्रकारात, समाजाच्या किंवा गावाच्या मालकीच्या पडिक जमिनीवर किंवा सार्वजनिक जमिनीवर गावातील लोक एकत्र येऊन झाडे लावतात आणि त्यांची निगा राखतात. यातून मिळणाऱ्या लाकूड, सरपण, चारा आणि इतर वनोत्पादनांचा वापर गावकरी सामूहिकरित्या करतात. याचा उद्देश स्थानिक लोकांच्या गरजा पूर्ण करणे आणि त्यांना शाश्वत उत्पन्नाचा स्रोत मिळवून देणे हा असतो.

3. शहरी वनीकरण (Urban Forestry):

   शहरांमध्ये किंवा नागरी भागांमध्ये झाडे लावणे आणि त्यांची काळजी घेणे म्हणजे शहरी वनीकरण. यामुळे शहरांमधील प्रदूषण कमी होते, हवा शुद्ध राहते, तापमान नियंत्रित राहते, शहराचे सौंदर्य वाढते आणि लोकांना विरंगुळ्यासाठी हिरवीगार जागा मिळते. उदा. रस्त्यांच्या कडेला, उद्यानांमध्ये, शाळांच्या आवारात आणि सार्वजनिक ठिकाणी झाडे लावणे.

4. रस्त्यालगतचे वनीकरण (Roadside Plantation):

   राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग आणि ग्रामीण रस्त्यांच्या दुतर्फा झाडे लावणे याला रस्त्यालगतचे वनीकरण म्हणतात. या झाडांमुळे प्रवाशांना सावली मिळते, रस्त्यांची धूप थांबते, पर्यावरणाचा समतोल राखला जातो आणि रस्ते अधिक सुंदर दिसतात. ही झाडे अनेकदा फळांची किंवा मोठी सावली देणारी असतात.

5. किनारपट्टी वनीकरण (Coastal Forestry):

   समुद्रकिनारी भागांमध्ये, विशेषतः खारफुटीची (Mangroves) झाडे लावणे आणि त्यांचे संरक्षण करणे याला किनारपट्टी वनीकरण म्हणतात. खारफुटीची वने त्सुनामी आणि वादळांपासून किनारी भागांचे संरक्षण करतात, माशांच्या अनेक प्रजातींना अधिवास देतात आणि पर्यावरणाचा समतोल राखतात.

6. औद्योगिक वनीकरण (Industrial Forestry):

   काही विशिष्ट उद्योगांना (उदा. कागद उद्योग, फर्निचर उद्योग) लागणाऱ्या लाकडाची मागणी पूर्ण करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर आणि नियोजित पद्धतीने झाडे लावणे व त्यांचे व्यवस्थापन करणे म्हणजे औद्योगिक वनीकरण. यात सामान्यतः जलद वाढणाऱ्या प्रजातींची लागवड केली जाते.

या सर्व प्रकारांचा मुख्य उद्देश पर्यावरणाचा समतोल राखणे, स्थानिक लोकांच्या गरजा पूर्ण करणे आणि त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे हा आहे.