1 उत्तर
1
answers
1960 नंतरच्या कथा लेखनाविषयी थोडक्यात माहिती लिहा?
0
Answer link
1960 नंतरच्या मराठी कथा लेखनाने अनेक महत्त्वपूर्ण बदल अनुभवले, ज्यामुळे मराठी साहित्यात एक नवी दिशा मिळाली. या काळातील कथांवर आधुनिकता, अस्तित्त्ववाद (existentialism), महानगरीय जीवनातील ताणतणाव आणि मानवी मनाच्या गुंतागुंतीचा प्रभाव मोठ्या प्रमाणावर दिसून येतो.
- वास्तववादाकडे कल (Shift towards Realism): या काळात कथा अधिक वास्तववादी बनल्या. सामाजिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक बदलांमुळे निर्माण झालेल्या समस्या, महानगरीय जीवनातील एकाकीपणा, ताणतणाव, मध्यमवर्गीय माणसाचे संघर्ष आणि नातेसंबंधातील गुंतागुंत यावर भर दिला गेला.
- मानवी मनाचा वेध (Exploration of Human Psyche): कथांनी बाह्य जगापेक्षा मानवी मनाच्या अंतर्भागाचा, त्याच्या सूक्ष्म भावनांचा, इच्छांचा, भीतीचा आणि अस्तित्त्वाच्या प्रश्नांचा सखोल वेध घेतला. व्यक्तिमत्त्वातील विसंगती आणि अंतर्गत संघर्ष हे कथेचे मुख्य विषय बनले.
- शैलीतील प्रयोग (Experimental Styles): या काळात कथाकथनाच्या शैलीत अनेक प्रयोग झाले. पारंपरिक कथानकाची चौकट मोडून, प्रतीकात्मकता (symbolism), गूढता (mystery), आणि अमूर्तता (abstractness) यांचा वापर वाढला. भाषेमध्ये अधिक प्रयोगशीलता आणि बिंब-प्रतिबिंब (imagery) यांचा वापर दिसून येतो.
- नातेसंबंधातील बदल (Changes in Relationships): कुटुंबातील नातेसंबंध, स्त्री-पुरुष संबंध आणि सामाजिक बंधनांमधील ताण यावर विशेष प्रकाश टाकण्यात आला. स्त्रीच्या बदललेल्या भूमिकेचे आणि तिच्या मानसिक संघर्षाचे चित्रण अधिक प्रभावीपणे केले गेले.
- नवे विषय आणि दृष्टिकोन (New Themes and Perspectives): ग्रामीण जीवनाबरोबरच शहरी जीवनातील समस्या, महानगरीय संस्कृती, भ्रष्टाचार, राजकारण, सामाजिक असंतोष अशा अनेक नवीन विषयांना कथेने स्पर्श केला.
या काळात दिलीप चित्रे, जी. ए. कुलकर्णी, चिं. वि. जोशी, व्यंकटेश माडगूळकर (उत्तरार्ध), गंगाधर गाडगीळ, अरुणा ढेरे, ना. धों. महानोर, आनंद यादव यांसारख्या अनेक लेखकांनी आपल्या कथांनी मराठी साहित्याला समृद्ध केले.