छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्थापन केलेल्या स्वराज्यावर अनेक परकीय सत्ता आणि स्थानिक शत्रूंनी अतिक्रमण करण्याचा किंवा ते नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. त्यापैकी प्रमुख शत्रू आणि आक्रमक खालीलप्रमाणे आहेत:

• मुघल (Mughals): औरंगजेब बादशाह आणि त्याचे सरदार (उदा. शाइस्ता खान, मिर्झाराजा जयसिंग) हे स्वराज्याचे सर्वात मोठे आणि सततचे शत्रू होते. त्यांनी स्वराज्यावर अनेकदा आक्रमण केले.
• आदिलशाही (Adilshahi of Bijapur): विजापूरची आदिलशाही ही स्वराज्याच्या स्थापनेपासूनच प्रमुख शत्रू होती. अफझल खान, सिद्दी जौहर यांसारख्या सरदारांनी स्वराज्यावर हल्ले केले.
• कुतुबशाही (Qutbshahi of Golconda): गोवळकोंड्याची कुतुबशाही देखील मराठ्यांच्या विस्ताराला आव्हान देत असे, जरी काहीवेळा त्यांच्याशी मैत्रीपूर्ण संबंधही होते.
• पोर्तुगीज (Portuguese): गोव्यासह पश्चिम किनारपट्टीवर पोर्तुगीजांची सत्ता होती. त्यांनी स्वराज्याच्या आरमाराला आणि व्यापारी मार्गांना अनेकदा अडथळे आणले.
• सिद्धी (Siddis of Janjira): जंजिऱ्याचे सिद्धी हे नौदल शक्ती म्हणून स्वराज्यासाठी एक मोठा धोका होते. त्यांनी मराठा किनारपट्टीवर सतत हल्ले केले.
• इंग्रज (English - East India Company): सुरुवातीला व्यापारी असले तरी, नंतरच्या काळात इंग्रजांनी मराठा साम्राज्याला आव्हान दिले आणि हळूहळू ते सर्वात मोठे शत्रू बनले, ज्याचा परिणाम अँग्लो-मराठा युद्धांत झाला.
• निजाम (Nizam of Hyderabad): मुघल साम्राज्याच्या अस्तानंतर दख्खनमध्ये उदयास आलेला हैदराबादचा निजाम हा देखील मराठ्यांचा एक प्रमुख प्रतिस्पर्धी होता.
• अहमदशाह अब्दाली (Ahmad Shah Abdali): पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धात मराठ्यांचा मोठा पराभव करून त्याने मराठा सत्तेला मोठा धक्का दिला, ज्यामुळे उत्तर भारतात मराठ्यांचे वर्चस्व कमी झाले.

या सर्व सत्तांनी आपापल्या हेतूनुसार स्वराज्यावर विविध मार्गांनी दबाव आणला, संघर्ष केला आणि अतिक्रमण करण्याचा प्रयत्न केला.