1 उत्तर
1
answers
दुष्ट विद्युत धारा लांब वर नेता येत नाही का?
0
Answer link
दुष्ट विद्युत धारा (DC) लांब अंतरावर सहजपणे नेता येत नाही, कारण त्याचे काही मूलभूत तोटे आहेत:
- व्होल्टेज बदलण्याची अडचण: प्रत्यावर्ती विद्युत धारा (AC) प्रमाणे, दुष्ट विद्युत धारा (DC) चे व्होल्टेज ट्रान्सफॉर्मर वापरून सहजपणे वाढवता किंवा कमी करता येत नाही. विजेचे लांब अंतरावर वहन करण्यासाठी, वीज कमी प्रवाहाने (current) आणि उच्च व्होल्टेजने पाठवली जाते, ज्यामुळे तारेतून होणारे ऊर्जा नुकसान (energy loss) कमी होते. DC मध्ये हे शक्य होत नाही.
- ऊर्जा नुकसान (Power Loss): जर व्होल्टेज कमी असेल, तर तेवढीच ऊर्जा पाठवण्यासाठी प्रवाहाचे प्रमाण (current) खूप जास्त ठेवावे लागते. तारेमध्ये जेव्हा जास्त प्रवाह वाहतो, तेव्हा तारेच्या प्रतिरोधामुळे (resistance) उष्णतेच्या स्वरूपात मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा वाया जाते (ज्याला I²R नुकसान म्हणतात). DC साठी हे नुकसान खूप जास्त असते.
- कार्यक्षमता: वरील कारणांमुळे, लांब अंतरावर DC पाठवणे खूप अकार्यक्षम आणि खर्चिक ठरते, कारण वाटेतच मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा वाया जाते.
याउलट, प्रत्यावर्ती विद्युत धारा (AC) मध्ये व्होल्टेज ट्रान्सफॉर्मर वापरून सहजपणे वाढवता येते (उच्च व्होल्टेज) आणि नंतर ते कमी करता येते. यामुळे खूप कमी प्रवाहाने वीज लांब अंतरावर पाठवता येते, ज्यामुळे ऊर्जा नुकसान कमी होते आणि वहन अधिक कार्यक्षम बनते. म्हणूनच, मोठ्या प्रमाणावर आणि लांब अंतरावर ऊर्जा वहनासाठी AC चा वापर केला जातो.
आजकाल, उच्च व्होल्टेज डायरेक्ट करंट (HVDC) तंत्रज्ञान उपलब्ध आहे, जे DC ला खूप लांब अंतरावर कार्यक्षमतेने पाठवण्यासाठी वापरले जाते, परंतु त्यासाठी AC ला DC मध्ये आणि परत DC ला AC मध्ये रूपांतरित करण्यासाठी महागड्या आणि जटिल उपकरणांची आवश्यकता असते.