जंग बचाओ आंदोलन (१९८२) हे भारतातील एक महत्त्वाचे पर्यावरण संरक्षण आंदोलन होते. हे आंदोलन प्रामुख्याने बिहार राज्यातील (आताच्या झारखंडमधील) सिंगभूम जिल्ह्यात १९८० च्या दशकात, विशेषतः १९८२ च्या सुमारास सुरू झाले.

या आंदोलनाची प्रमुख कारणे आणि वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• मुख्य कारण: बिहार सरकारने नैसर्गिक साल वृक्षांच्या (Sal trees) जंगलांची जागा व्यावसायिक हेतूने सागवान (Teak) वृक्षांच्या लागवडीने घेण्याचा निर्णय घेतला होता. सरकारच्या या धोरणामुळे स्थानिक आदिवासी समुदायांना मोठा धोका निर्माण झाला.
• स्थानिक समुदायांचा सहभाग: सिंगभूम जिल्ह्यातील आदिवासी समुदाय, विशेषतः हो (Ho) आणि संथाळ (Santhal) जमातीचे लोक, या जंगलांवर त्यांच्या उपजीविकेसाठी, अन्नासाठी, औषधी वनस्पतींसाठी आणि सांस्कृतिक परंपरांसाठी अवलंबून होते. नैसर्गिक जंगले तोडल्यास त्यांचे जीवनमान आणि संस्कृती नष्ट होईल अशी भीती त्यांना वाटत होती.
• आंदोलनाचे स्वरूप: स्थानिक लोकांनी सरकारच्या या धोरणाला तीव्र विरोध केला. त्यांनी शांततापूर्ण निदर्शने, मोर्चे आणि जनजागृती करून नैसर्गिक जंगले वाचवण्याची मागणी केली. 'जंगल वाचवा' (Save the Forest) असा नारा देत त्यांनी मोठ्या संख्येने एकत्र येऊन आपले म्हणणे मांडले.
• मागण्या:
  • नैसर्गिक साल वृक्षांच्या जंगलांचे संरक्षण करावे.
  • सागवान वृक्षांची व्यावसायिक लागवड थांबवावी.
  • वनसंपदेवरील आदिवासींचे पारंपरिक हक्क अबाधित ठेवावे.
• परिणाम: या आंदोलनामुळे सरकारला त्यांच्या वन धोरणांवर पुनर्विचार करण्यास भाग पाडले. काही ठिकाणी सागवान लागवडीची योजना थांबवण्यात आली. या आंदोलनाने केवळ स्थानिक पातळीवरच नव्हे तर राष्ट्रीय स्तरावरही पर्यावरण संरक्षण आणि आदिवासी हक्कांबद्दल जागरूकता निर्माण केली.

जंग बचाओ आंदोलन हे भारतातील चिपको आंदोलनासारख्या इतर पर्यावरण चळवळींच्या पंक्तीत गणले जाते, ज्याने नैसर्गिक संसाधनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांच्या हक्कांसाठी आणि पर्यावरणाच्या संरक्षणासाठी आवाज उचलला.