शास्त्रज्ञ समाज व्याख्या आदिवासी

आदिवासी समाजाची शास्त्रज्ञाने सांगितलेल्या व्याख्या?

1 उत्तर
1 answers

आदिवासी समाजाची शास्त्रज्ञाने सांगितलेल्या व्याख्या?

0

आदिवासी समाज या शब्दाची शास्त्रीय व्याख्या समाजशास्त्रज्ञ आणि मानववंशशास्त्रज्ञ (मानवी संस्कृतीचा अभ्यास करणारे शास्त्रज्ञ) खालीलप्रमाणे करतात:

आदिवासी (ज्यांना 'मूळ रहिवासी', 'जनजाती' किंवा काहीवेळा 'वनवासी' असेही संबोधले जाते) हे असे मानवी समुदाय आहेत जे ऐतिहासिकदृष्ट्या एखाद्या विशिष्ट भौगोलिक प्रदेशाचे सर्वात जुने ज्ञात रहिवासी मानले जातात. त्यांची स्वतःची वेगळी संस्कृती, भाषा, सामाजिक रचना, चालीरीती आणि जीवनशैली असते, जी प्रबळ किंवा मुख्य प्रवाहातील समाजापेक्षा भिन्न असते.

शास्त्रीय दृष्टिकोनातून, आदिवासी समाजाची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

  1. मूळ निवासीत्व: ते एखाद्या प्रदेशाचे किंवा भूभागाचे सर्वात जुने ज्ञात रहिवासी असतात. त्यांच्या पूर्वजांनी त्या भूभागावर खूप पूर्वीपासून वस्ती केली असते आणि त्या जागेसोबत त्यांचा एक भावनिक व सांस्कृतिक संबंध असतो.
  2. विशिष्ट संस्कृती आणि भाषा: त्यांची स्वतःची विशिष्ट भाषा, बोलीभाषा, चालीरीती, परंपरा, सण-उत्सव, धार्मिक विधी, लोककला आणि सामाजिक नियम असतात. ही संस्कृती अनेकदा निसर्गाशी आणि त्यांच्या पर्यावरणाशी घट्ट जोडलेली असते.
  3. भौगोलिक अलगीकरण: अनेकदा ते दुर्गम किंवा दूरस्थ भागांत, जसे की जंगल, डोंगर, पठारे किंवा बेटांवर राहतात. यामुळे त्यांचा मुख्य प्रवाहातील समाजाशी कमी संपर्क येतो आणि त्यांची संस्कृती टिकून राहण्यास मदत होते.
  4. साधे अर्थव्यवस्थेचे स्वरूप: त्यांची अर्थव्यवस्था सहसा निसर्गावर आधारित असते, जसे की शिकार करणे, कंदमुळे गोळा करणे, मासेमारी करणे, स्थलांतरित शेती (झूम शेती) करणे किंवा लघुवनोपज गोळा करणे. आधुनिक औद्योगिक अर्थव्यवस्थेत ते कमी प्रमाणात समाविष्ट असतात.
  5. सामाजिक आणि राजकीय उपेक्षा: ऐतिहासिकदृष्ट्या त्यांना मुख्य प्रवाहातील समाजाकडून सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीयदृष्ट्या दुर्लक्षित किंवा उपेक्षित ठेवले गेले आहे. यामुळे त्यांना अनेकदा विकासाच्या संधींपासून वंचित राहावे लागते.
  6. सामुदायिक जीवन आणि नातेसंबंध: त्यांचे सामाजिक जीवन समुदायावर आधारित असते, ज्यात सामूहिक निर्णय, सामुदायिक मालमत्ता आणि सामूहिक जबाबदाऱ्या यांना महत्त्व दिले जाते. नातेसंबंधांना विशेष महत्त्व असते.
  7. स्व-ओळख: ते स्वतःला इतर समाजांपासून वेगळे आणि विशिष्ट म्हणून ओळखतात आणि त्यांच्या मूळ इतिहासावर आणि संस्कृतीवर गर्व करतात.

भारतात, आदिवासी समाजाला 'अनुसूचित जमाती' (Scheduled Tribes) म्हणून संवैधानिक मान्यता मिळाली आहे, ज्या अंतर्गत त्यांना काही विशेष संरक्षण आणि अधिकार प्रदान केले जातात. तथापि, 'आदिवासी' हा शब्द केवळ कायदेशीर वर्गीकरणापेक्षा अधिक व्यापक सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक ओळख दर्शवतो.

उत्तर लिहिले · 26/11/2025
कर्म · 3880

Related Questions

आदिवासी कोणास म्हटले जाते?
ठाणे जिल्ह्याची आदिवासी जमात?
तुम्हाला माहीत असलेल्या तीन आदिवासी जमातीची नावे सांगा?
तुम्हाला माहीत असलेल्या तीन आदिवासी जमातींची नावे सांगा?
आदिवासी कोण आहे?
भिल्ल आदिवासी जात एवढी मागासलेली का आहे?
भारतीय आदिम समुदायाची वैशिष्ट्ये काय आहेत?