व्याख्या
समकालीन (Samakāleena) या संज्ञेचा अर्थ 'एकाच काळात अस्तित्वात असलेले' किंवा 'एकाच वेळी घडलेले' असा होतो.
या शब्दाचा उपयोग अनेक संदर्भांमध्ये केला जातो:
- वेळेचा संदर्भ: जेव्हा दोन किंवा अधिक व्यक्ती, घटना किंवा वस्तू एकाच कालखंडात घडतात किंवा अस्तित्वात असतात, तेव्हा त्यांना 'समकालीन' म्हटले जाते.
- कला आणि साहित्य: साहित्यात किंवा कलेत, समकालीन लेखक, कवी किंवा कलाकार म्हणजे एकाच युगात लेखन किंवा कला निर्मिती करणारे लोक. उदाहरणार्थ, शेक्सपियर आणि जॉन मिल्टन हे समकालीन होते (काही प्रमाणात), कारण ते एकाच कालखंडात होऊन गेले.
- ऐतिहासिक संदर्भ: इतिहासात, समकालीन घटना म्हणजे एकाच वेळी घडलेल्या घटना. उदाहरणार्थ, भारतातील मुघल साम्राज्य आणि युरोपमधील रेनेसन्स (प्रबोधन काळ) हे काही अंशी समकालीन होते.
- आधुनिक वापर: 'समकालीन कला' (contemporary art) किंवा 'समकालीन संगीत' (contemporary music) म्हणजे आजच्या काळात अस्तित्वात असलेली किंवा आजच्या काळाशी संबंधित कला आणि संगीत.
थोडक्यात, 'समकालीन' म्हणजे 'एकाच वेळेचे' किंवा 'एकाच कालखंडातील' असे समजले जाते.
आदिवासी समाज या शब्दाची शास्त्रीय व्याख्या समाजशास्त्रज्ञ आणि मानववंशशास्त्रज्ञ (मानवी संस्कृतीचा अभ्यास करणारे शास्त्रज्ञ) खालीलप्रमाणे करतात:
आदिवासी (ज्यांना 'मूळ रहिवासी', 'जनजाती' किंवा काहीवेळा 'वनवासी' असेही संबोधले जाते) हे असे मानवी समुदाय आहेत जे ऐतिहासिकदृष्ट्या एखाद्या विशिष्ट भौगोलिक प्रदेशाचे सर्वात जुने ज्ञात रहिवासी मानले जातात. त्यांची स्वतःची वेगळी संस्कृती, भाषा, सामाजिक रचना, चालीरीती आणि जीवनशैली असते, जी प्रबळ किंवा मुख्य प्रवाहातील समाजापेक्षा भिन्न असते.
शास्त्रीय दृष्टिकोनातून, आदिवासी समाजाची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- मूळ निवासीत्व: ते एखाद्या प्रदेशाचे किंवा भूभागाचे सर्वात जुने ज्ञात रहिवासी असतात. त्यांच्या पूर्वजांनी त्या भूभागावर खूप पूर्वीपासून वस्ती केली असते आणि त्या जागेसोबत त्यांचा एक भावनिक व सांस्कृतिक संबंध असतो.
- विशिष्ट संस्कृती आणि भाषा: त्यांची स्वतःची विशिष्ट भाषा, बोलीभाषा, चालीरीती, परंपरा, सण-उत्सव, धार्मिक विधी, लोककला आणि सामाजिक नियम असतात. ही संस्कृती अनेकदा निसर्गाशी आणि त्यांच्या पर्यावरणाशी घट्ट जोडलेली असते.
- भौगोलिक अलगीकरण: अनेकदा ते दुर्गम किंवा दूरस्थ भागांत, जसे की जंगल, डोंगर, पठारे किंवा बेटांवर राहतात. यामुळे त्यांचा मुख्य प्रवाहातील समाजाशी कमी संपर्क येतो आणि त्यांची संस्कृती टिकून राहण्यास मदत होते.
- साधे अर्थव्यवस्थेचे स्वरूप: त्यांची अर्थव्यवस्था सहसा निसर्गावर आधारित असते, जसे की शिकार करणे, कंदमुळे गोळा करणे, मासेमारी करणे, स्थलांतरित शेती (झूम शेती) करणे किंवा लघुवनोपज गोळा करणे. आधुनिक औद्योगिक अर्थव्यवस्थेत ते कमी प्रमाणात समाविष्ट असतात.
- सामाजिक आणि राजकीय उपेक्षा: ऐतिहासिकदृष्ट्या त्यांना मुख्य प्रवाहातील समाजाकडून सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीयदृष्ट्या दुर्लक्षित किंवा उपेक्षित ठेवले गेले आहे. यामुळे त्यांना अनेकदा विकासाच्या संधींपासून वंचित राहावे लागते.
- सामुदायिक जीवन आणि नातेसंबंध: त्यांचे सामाजिक जीवन समुदायावर आधारित असते, ज्यात सामूहिक निर्णय, सामुदायिक मालमत्ता आणि सामूहिक जबाबदाऱ्या यांना महत्त्व दिले जाते. नातेसंबंधांना विशेष महत्त्व असते.
- स्व-ओळख: ते स्वतःला इतर समाजांपासून वेगळे आणि विशिष्ट म्हणून ओळखतात आणि त्यांच्या मूळ इतिहासावर आणि संस्कृतीवर गर्व करतात.
भारतात, आदिवासी समाजाला 'अनुसूचित जमाती' (Scheduled Tribes) म्हणून संवैधानिक मान्यता मिळाली आहे, ज्या अंतर्गत त्यांना काही विशेष संरक्षण आणि अधिकार प्रदान केले जातात. तथापि, 'आदिवासी' हा शब्द केवळ कायदेशीर वर्गीकरणापेक्षा अधिक व्यापक सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक ओळख दर्शवतो.
मध्यरात्र म्हणजे रात्रीचे १२:०० वाजताची वेळ. ही वेळ दिवसाच्या मध्यात येते, म्हणजेच २४ तासांच्या दिवसाचे दोन समान भाग होतात.
व्याख्या: मध्यरात्र ही एक संज्ञा आहे जी रात्रीच्या सर्वात मधल्या भागाला दर्शवते.
उपयोग: मध्यरात्रीचा उपयोग अनेकदा वेळ दर्शवण्यासाठी, गोष्टी निश्चित करण्यासाठी किंवा कथा-कादंबऱ्यांमध्ये रहस्यमय वातावरण तयार करण्यासाठी केला जातो.
इतर माहिती:
- मध्यरात्रीनंतरचा काळ हा नवीन दिवसाची सुरुवात मानला जातो.
- अनेक संस्कृतींमध्ये मध्यरात्रीला विशेष महत्त्व आहे.
ग्रंथांचे काही प्रकार:
- शैक्षणिक ग्रंथ: शालेय पुस्तके, संदर्भ ग्रंथ
- कथा-कादंबऱ्या: मनोरंजक कथा, कादंबऱ्या
- कविता संग्रह: विविध कवितांचे संग्रह
- चरित्र ग्रंथ: थोर लोकांच्या जीवनावर आधारित पुस्तके
ग्रंथांमुळे आपल्याला जगाची माहिती मिळते, आपले ज्ञान वाढते आणि आपण नवीन गोष्टी शिकतो.
शेतमजूर म्हणजे असे व्यक्ती जे शारीरिक श्रम करून, दुसऱ्यांच्या शेतावर काम करून आपला उदरनिर्वाह करतात. त्यांना त्यांच्या कामाच्या बदल्यात मजुरी मिळते.
शेतमजुरांची काही वैशिष्ट्ये:
- ते स्वतःच्या जमिनीवर शेती करत नाहीत.
- ते रोजंदारीवर किंवा ठराविक कालावधीसाठी काम करतात.
- त्यांना मिळणारी मजुरी अनेकदा कमी असते.
- त्यांच्या कामाचे स्वरूप हंगामी असते.
शेतमजूर हे भारतीय कृषीव्यवस्थेचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत.
"I love you" म्हणजे "मी तुझ्यावर प्रेम करतो/करते".
हे वाक्य अनेक अर्थांनी वापरले जाते:
- रोमँटिक प्रेम (Romantic love)
- कौटुंबिक प्रेम (Familial love)
- मैत्रीपूर्ण प्रेम (Platonic love)
त्यामुळे, 'I love you' कोणी आणि कोणत्या संदर्भात बोलत आहे, यावर त्याचा अर्थ अवलंबून असतो.