मूल्य व्यवहार संबंधी लेखांकन नोंदी करण्याच्या पद्धती:

मूल्य व्यवहार (Value transactions) संबंधी लेखांकन नोंदी करण्यासाठी खालील पद्धती वापरल्या जातात:

1. ऐतिहासिक मूल्य पद्धत (Historical Cost Method):

   • या पद्धतीत, मालमत्ता तिच्या मूळ खरेदी किमतीवर नोंदवली जाते.
   • कालांतराने तिच्या मूल्यात होणारे बदल विचारात घेतले जात नाहीत.
   • ही पद्धत सर्वात सोपी आणि जास्त वापरली जाणारी आहे.
   • उदाहरण: जर कंपनीने एक मशीन रु. 50,000 मध्ये खरेदी केले, तर ते मशीन त्याच किमतीवर पुस्तकात नोंदवले जाईल.

2. वर्तमान मूल्य पद्धत (Current Cost Method):

   • या पद्धतीत, मालमत्ता वर्तमान बाजारातील किमतीवर नोंदवली जाते.
   • बाजारभावानुसार मालमत्तेच्या मूल्यात बदल केला जातो.
   • उदाहरण: जर कंपनीच्या मशीनची बाजारातील किंमत वाढून रु. 60,000 झाली, तर ती नवीन किंमत पुस्तकात नोंदवली जाईल.

3. वास्तविक मूल्य पद्धत (Realizable Value Method):

   • या पद्धतीत, मालमत्ता विकून मिळणाऱ्या अंदाजित रकमेवर नोंदवली जाते.
   • उदाहरण: जर कंपनीला एक मालमत्ता विकून रु. 70,000 मिळण्याची शक्यता आहे, तर ती रक्कम पुस्तकात नोंदवली जाईल.

4. वर्तमान सवलत मूल्य पद्धत (Present Discounted Value Method):

   • या पद्धतीत, भविष्यात मिळणाऱ्या रकमेचे आजचे मूल्य काढले जाते आणि त्या आधारावर मालमत्तेची नोंद केली जाते.
   • उदाहरण: जर कंपनीला एका गुंतवणुकीतून 5 वर्षांनंतर रु. 1,00,000 मिळतील, तर त्या रकमेचे आजचे मूल्य (discounted value) काढून नोंद केली जाईल.

5. सम-मूल्य पद्धत (Fair Value Method):

   • या पद्धतीत, दोन इच्छुक पक्षांमध्ये मालमत्तेची विक्री करण्याची किंमत निश्चित केली जाते आणि त्या आधारावर नोंदणी होते.
   • हे मूल्य बाजारातील माहितीवर आधारित असते.

प्रत्येक पद्धतीचे फायदे आणि तोटे आहेत. त्यामुळे, कंपनी आपल्या गरजेनुसार आणि परिस्थितीनुसार योग्य पद्धती निवडू शकते.

अधिक माहितीसाठी:

• लेखांकन पद्धती: https://www.youtube.com/watch?v=vmdy2c-VHFk
• मूल्यमापन: https://www.youtube.com/watch?v=c1UPE4vvO3Q