संज्ञापन म्हणजे दोन किंवा अधिक व्यक्तींमधील माहिती, कल्पना, विचार, भावना आणि संदेशांची देवाणघेवाण. हे बोलणे, लिहिणे, हावभाव, किंवा इतर कोणत्याही माध्यमाद्वारे होऊ शकते.

संज्ञापनाची व्याख्या:

संज्ञापन ही एक प्रक्रिया आहे ज्याद्वारे लोक एकमेकांशी संवाद साधतात आणि अर्थ निर्माण करतात.

संज्ञापन प्रक्रियेचे विविध प्रकार:

1. शाब्दिक संज्ञापन (Verbal Communication):

   यात बोलणे आणि लिहिणे यांचा समावेश होतो.

   • तोंडी संवाद: संभाषण, भाषण, चर्चा.
   • लिखित संवाद: पत्रे, ईमेल, अहवाल, लेख.
2. अशाब्दिक संज्ञापन (Non-Verbal Communication):

   यात शब्द वापरले जात नाहीत, परंतु हावभाव, देहबोली, चेहऱ्यावरील हावभाव, आवाज, स्पर्श यांचा वापर केला जातो.

   • देहबोली (Body Language): शरीराची ठेवण, हावभाव.
   • चेहऱ्यावरील हावभाव (Facial Expressions): आनंद, दुःख, राग, भीती.
   • आवाज (Voice): आवाजाचीintonation, pitch आणि वेग.
   • स्पर्श (Touch): हस्तांदोलन, मिठी मारणे.
3. दृकश्राव्य संज्ञापन (Visual Communication):

   यात चित्रे, आकृत्या, व्हिडिओ, आणि इतर दृश्य माध्यमांचा वापर केला जातो.

   • चित्रे (Pictures): फोटो, रेखाचित्रे.
   • आकृत्या (Diagrams): ग्राफ, चार्ट.
   • व्हिडिओ (Videos): माहितीपट, चित्रपट.
4. औपचारिक संज्ञापन (Formal Communication):

   हे संज्ञापन विशिष्ट नियमांनुसार आणि औपचारिक पद्धतीने केले जाते.

   • उदाहरण: कार्यालयीन बैठका, अहवाल, निवेदन.
5. अनौपचारिक संज्ञापन (Informal Communication):

   हे संज्ञापन कोणत्याही नियमांशिवाय आणि अनौपचारिक पद्धतीने केले जाते.

   • उदाहरण: मित्रांशी गप्पा मारणे, कुटुंबाशी बोलणे.