कर्जरोखे प्रमाणपत्र हे कंपनीने घेतलेल्या कर्जाची पावती असते. जेव्हा एखादी कंपनी कर्जरोख्यांद्वारे (Debentures) कर्ज उभारते, तेव्हा ती गुंतवणूकदारांना हे प्रमाणपत्र जारी करते. या प्रमाणपत्रात कंपनीचे नाव, कर्जरोख्याची रक्कम, व्याजदर आणि परतफेडीची अंतिम तारीख यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी नमूद केलेल्या असतात.

महत्त्वाचे मुद्दे:

• कर्जाची पावती: हे प्रमाणपत्र दर्शवते की कंपनीने गुंतवणूकदाराकडून कर्ज घेतले आहे.
• व्याजदर: कर्जरोख्यावर किती व्याज मिळेल हे नमूद केलेले असते.
• परतफेड: कंपनी कर्जरोख्याची रक्कम कधी परत करेल, याची अंतिम तारीख दिलेली असते.
• सुरक्षितता: काही कर्जरोखे सुरक्षित (Secured) असतात, म्हणजे जर कंपनी कर्ज फेडू शकली नाही, तर गुंतवणूकदारांना कंपनीच्या मालमत्तेवर हक्क मिळवता येतो. याउलट, असुरक्षित (Unsecured) कर्जरोख्यांमध्ये मालमत्तेची सुरक्षा नसते.

उदाहरण:

समजा, ‘ABC कंपनी’ने 10% व्याजदराने 5 वर्षांसाठी कर्जरोखे जारी केले. जर तुम्ही 10,000 रुपयांचे कर्जरोखे खरेदी केले, तर तुम्हाला एक प्रमाणपत्र मिळेल. त्यावर तुम्हाला दरवर्षी 10% व्याज मिळेल आणि 5 वर्षांनंतर कंपनी तुम्हाला तुमचे 10,000 रुपये परत करेल.

गुंतवणूकदारांसाठी फायदे:

• निश्चित उत्पन्न: गुंतवणूकदारांना नियमितपणे व्याज मिळत असल्याने निश्चित उत्पन्न मिळते.
• सुरक्षितता: सुरक्षित कर्जरोखे गुंतवणुकीसाठी अधिक सुरक्षित मानले जातात.

कंपन्यांसाठी फायदे:

• कर्ज उभारणी: कंपन्यांना कर्जरोख्यांद्वारे भांडवल उभारता येते.
• लवचिक परतफेड: कंपन्यांना परतफेडीच्या अटी त्यांच्या सोयीनुसार ठरवता येतात.