शिक्षण संशोधन साहित्य

कृती संशोधन व नवा उपक्रम ऑनलाईन व ऑफलाईन संदर्भ साहित्य मिळविण्याचे विविध मार्ग?

4 उत्तरे
4 answers

कृती संशोधन व नवा उपक्रम ऑनलाईन व ऑफलाईन संदर्भ साहित्य मिळविण्याचे विविध मार्ग?

4




कृतीसंशोधन व नवा उपक्रम ऑनलाईन वऑफलाईन संदर्भ साहित्य मिळवण्याचे मार्ग 
 शैक्षणिक कृतिसंशोधन

Clink For Any शैक्षणिक कृतिसंशोधन kruti sanshodhan Pdf शैक्षणिक कृतिसंशोधन - व्याख्या व स्वरूप नमुना कृतीसंशोधन दैनंदिन शालेय कामकाजात येणाऱ्या नात्कालिक...

kruti sanshodhan शैक्षणिक कृतिसंशोधन



शैक्षणिक कृतिसंशोधन kruti sanshodhan Pdf

व्याख्या व स्वरूप शैक्षणिक कृतिसंशोधन

नमुना

दैनंदिन शालेय कामकाजात येणाऱ्या तात्कालिकअडचणी ( समस्या) दूर करण्यासाठी शास्त्रशुद्ध रितीने

केलेला अभ्यास म्हणजे 'शैक्षणिक कृतिसंशोधन'

kruti sanshodhan होय.

शैक्षणिक कृतिसंशोधनात kruti sanshodhan पुढील गोष्टींचा समावेश होतो.

1) दैनंदिन शालेय कामकाजातील समस्यांचा चिकित्सक पद्धतीने अभ्यास

2) आपल्या कामात सुधारणा करण्यासाठी त्यातील समस्यांचा शास्त्रीय पद्धतीने विचार

3) आपल्या कामात सुधारणा होण्यासाठी प्रत्यक्ष योग.

4) उपलब्ध असलेल्या मर्यादित साधनसामग्रींच्या साहाय्याने कामात सुधारणा करण्यासाठी विविध मार्गांचा किंवा उपायांचा शोध

5 ) समस्या निराकरणार्थ शोधलेल्या मार्गाचे/उपायांचे मूल्यमापन व निष्कर्ष निश्चिती

6) निष्कर्षास अनुसरून समस्या निराकरणार्थ शोधलेले मार्ग/ उपाय यांची पडताळणीब) शैक्षणिक कृतिसंशोधनाची kruti sanshodhan आवश्यकता

दैनंदिन अध्यापन करत असताना अनेक समस्या •येतात. या समस्या सोडविण्यासाठी शिक्षक स्वतःला माहीत असलेले मार्ग किंवा दुसऱ्यांनी सांगितलेले मार्ग अवलंबतात. उदा. इयत्ता तिसरीतील विदयार्थ्यांना भाषा विषयातील दोन-तीन वाक्यात उत्तरे लिहिण्याच्या अडचणी येतात. विद्यार्थी समाधानकारकपणे उत्तरे लिहू शकत नाहीत. या नमस्येच्या कारणांचा अभ्यास स्वतः शिक्षकांनी करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक समसस्येचा चिकित्सक व शास्त्रशुद्ध पद्धतीने अभ्यास करून जर उपाययोजना केली तर ती परिणामकारक ठरू शकते व समस्येचे निराकरण होऊ शकते. कृतिसंशोधनाच्या kruti Isanshodhan माध्यमातून आपल्या कामातील आणि पद्धतीतील कोणत्या बाबी ठेवायच्या व कोणती नवीन भर घालायची याचा निर्णय शिक्षकांनी स्वतः घेतला तरच विदयार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साध्य होऊ शकेल व शिक्षणाची गुणवत्ता वाढ योग्य दिशेने घडून येईल. Click For Answerघडून येईल.

क) शैक्षणिक कृतिसंशोधनाची kruti sanshodhan उद्दिष्टे

1) दैनंदिन शैक्षणिक व्यवहारात निर्माण झालेल्या समस्यांचा शास्त्रीय पद्धतीने अभ्यास करणे.

२) समस्या सोडविण्यासाठी योग्य उपायांचा शोध घेणे व त्या उपायांचा वापर करून निष्कर्ष काढणे.

3) कृतिसंशोधनाच्या kruti sanshodhan निष्कर्षांना अनुसरून आपल्या शालेय कामात योग्य तो बदल करून कामाचा शैक्षणिक दर्जा उंचावणे.



ड) कृतिसंशोधनासाठी kruti sanshodhan

आवश्यक गोष्टी

कृतिसंशोधन kruti sanshodhan हाती घेऊन ते यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यासाठी शिक्षकांमध्ये खाली

नमूद केलेल्या

पाच गोष्टींची आवश्यकता आहे.

१) स्वतःच्या कामावर श्रद्धा, निष्ठा व समर्पणाची वृत्ती

२) काला ने अपन२) कार्याला प्रवृत्त करणारे असमाधान

३) कृतिशील चिंतन

४) वैज्ञानिक दृष्टिकोन

5) आशावादी दृष्टिकोन

इ) कृतिसंशोधनाची प्रमुख साधने

१) विविध प्रकारच्या कसोट्या

अ) प्राविण्य कसोटी ब) नैदानिक कसोटी क) बुद्धिमापन कसोटी ड) अभियोग्यता कसोटी इ)

वृत्तिमापन कसोटी



ई) व्यक्तिमत्त्वमापन कसोटी

२) प्रश्नावली ३) मुलाखत

फ) कृतिसंशोधनातील kruti sanshodhan प्रमुख

पायऱ्या

शालेय विषयातील एखादया समस्येचे निराकरण

शास्त्रशुद्ध पद्धतीने करत असताना

कृतिसंशोधनातील kruti sanshodhan टप्प्यांचाआधार घ्यावा लागतो. या टप्प्यांची स्पष्ट कल्पना आल्यानंतर कृतिसंशोधन kruti sanshodhan प्रकल्प हाती घेणे योग्य ठरते.

१) स्थूल समस्यांची यादी करणे दैनंदिन अध्यापन करत असताना शिक्षकांना अनेक अडचणी येतात. अनेक समस्या असल्या तरी शिक्षकांना योग्य / महत्त्वाची वाटेल अशी समस्या निवडून तिचे स्थूल स्वरूप या टप्प्यात नोंद करणे आवश्यक असते.. उदा. विद्यार्थी गणित विषयाच्या संपादनामध्ये मागे पडतात.



१) निश्चित समस्या ठरविणे समस्या नेमकी काय आहे + निश्चित केल्याशिवाय तिचा शास्त्रीय पद्धतीने अभ्यास करता येत नाही. कोणती शाळा ? कोणता विषय ? विषयातील नेमका कोणता घटक इ. बाबींची नोंद करून त्यामधील नेमकी कोणती समस्या अभ्यासायची आहे हे आधी निश्चितपणे ठरविले पाहिजे. उदा. इ. ४ थीमधील विदयार्थ्यांच्या गणित विषयातील बेरीज / वजाबाकी क्रियेवर आधारित शाब्दिक उदाहरणे सोडविताना येणाऱ्या अडचणी सोडविणे.

३) संभाव्य कारणांची यादी करणे - समस्या निर्माणहोण्यापाठीमागची कारणे शोधून त्यांची नोंद करणे

महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे योग्य उपाययोजना करणे

सोपे जाते.

४) गृहीत कृत्यांचा विचार करणे- समस्येमागील कारणे निश्चित केल्यानंतर प्राप्त परिस्थितीमध्ये • समस्या निवारणार्थ आपल्याला काय करता येईल हे गृहीत कृत्याच्या स्वरूपात मांडावे लागते.

5) वस्तुस्थितीची निश्चिती करणे- समस्येमागील अनेक संभाव्य कारणांची नोंद केलेली असते. त्यातील महत्त्वाची कारणे माहीत करून घेणे आणि या कारणामागील कार्यकारणभावाचा शोध घेणे याची योजना तयार करावी लागते. त्यामुळे कारणामागील वस्तुस्थिती स्पष्ट होते. Click For Answer

6) उपाययोजनांचा आराखडा तयार करणे समस्या उद्भवण्याची कारणे निश्चित झाल्यानंतर ती दूर करण्यासाठी कोणकोणते उपाय योजावे लागतील किंवा कोणकोणत्या कृती कराव्या लागतील याचा आराखडा तयार करणे आवश्यक असते.

7) मूल्यमापन- समस्या निराकरणापूर्वी प्रकल्पपूर्व कीस्थिती निदर्शक नोंदी कराव्यात. या दोन्ही नोंदीमधील फरकांवरून परिस्थितीत कोणता बदल झांला हे समजते. निश्चित केलेल्या समस्येच्या अनुषंगाने अपेक्षित बदल झाला असेल तर समस्या निराकरणार्थ योजलेले उपाय / कृती या योग्य आहेत हे स्पष्ट होते. तसेच कोणते उपाय अधिक परिणामकारक आहेत याची माहिती मिळू शकते.

8) उपाययोजना वरील मूल्यमापनांवरून योजलेल्या उपायांची परिणामकारकता समजते, कतिसंशोधनाद्वारे परिणामकारक उपायांचा उपयोग शेक्षकांना दैनंदिन कामकाजात करता येतो.



ग) कृतिसंशोधन kruti sanshodhan प्रकल्पाचा आराखडा

कृतिसंशोधन kruti sanshodhan प्रकल्प हाती घेण्यापूर्वी प्रकल्पाच्या कामाला योग्य व निश्चित दिशा मिळावी या दृष्टीने प्रकल्प आराखडा तयार करणे आवश्यक असते. कृतिसंशोधन प्रकल्पाचा आराखडा हा कृतिसंशोधनातील kruti sanshodhan पायऱ्यांवर आधारित असतो.ऑनलाईन+ऑफलाईन = उद्याचे शिक्षण




उत्तर लिहिले · 28/6/2022
कर्म · 53750
1
उत्तर
उत्तर लिहिले · 29/6/2022
कर्म · 20
0

कृती संशोधन (Action Research) आणि नवा उपक्रम (New Initiative) यांच्यासाठी ऑनलाईन (Online) आणि ऑफलाईन (Offline) संदर्भ साहित्य मिळवण्यासाठी विविध मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत:

ऑनलाईन (Online) संदर्भ साहित्य:

  • शोध इंजिन (Search Engines):

    गुगल (Google), याहू (Yahoo), आणि बिंग (Bing) यांसारख्या शोध इंजिनचा वापर करा. 'कृती संशोधन', 'शैक्षणिक नवोपक्रम', 'नवीन शैक्षणिक पद्धती' यांसारख्या कीवर्ड्स (Keywords) वापरून माहिती शोधा.

  • शैक्षणिक संकेतस्थळे (Educational Websites):

    NCERT (https://ncert.nic.in/) आणि DIKSHA (https://diksha.gov.in/) यांसारख्या शैक्षणिक संकेतस्थळांवर कृती संशोधन आणि नवोपक्रम यांवर आधारित साहित्य उपलब्ध असते.

  • संशोधन डेटाबेस (Research Databases):

    गूगल स्कॉलर (Google Scholar - https://scholar.google.com/) आणि शोधगंगा (Shodhganga - https://shodhganga.inflibnet.ac.in/) यांसारख्या डेटाबेसमध्ये विविध शोध निबंध (Research Papers) आणि प्रबंध (Theses) उपलब्ध असतात.

  • शैक्षणिक मंच (Educational Platforms):

    स्वयम (Swayam - https://swayam.gov.in/) आणि MOOC (Massive Open Online Courses) प्लॅटफॉर्म्सवर कृती संशोधन आणि नवोपक्रम यांवरील कोर्सेस (Courses) उपलब्ध असतात.

  • सरकारी संकेतस्थळे (Government Websites):

    शिक्षण मंत्रालय (Ministry of Education - https://www.education.gov.in/) आणि राज्य शिक्षण विभाग यांच्या संकेतस्थळांवर शैक्षणिक धोरणे (Educational Policies) आणि योजनांची माहिती मिळू शकते.

ऑफलाईन (Offline) संदर्भ साहित्य:

  • पुस्तके (Books):

    कृती संशोधन आणि शैक्षणिक नवोपक्रम या विषयांवर आधारित पुस्तके स्थानिक ग्रंथालये (Libraries) आणि पुस्तक दुकानांमध्ये (Bookstores) उपलब्ध असतात.

  • जर्नल आणि मासिके (Journals and Magazines):

    शैक्षणिक जर्नल (Educational Journals) आणि मासिकांमध्ये कृती संशोधनावर आधारित लेख प्रकाशित होतात. उदा. 'शिक्षण आणि समाज'.

  • कार्यशाळा आणि सेमिनार (Workshops and Seminars):

    शैक्षणिक संस्था (Educational Institutions) आणि शिक्षण विभाग यांच्याद्वारे आयोजित कार्यशाळा (Workshops) आणि सेमिनारमध्ये (Seminars) भाग घ्या. येथे तज्ञांकडून मार्गदर्शन मिळू शकते.

  • शिक्षण संस्था आणि विद्यापीठे (Educational Institutions and Universities):

    स्थानिक शिक्षण संस्था (Educational Institutions) आणि विद्यापीठांमधील (Universities) शिक्षण विभाग आणि संशोधन केंद्रांमध्ये (Research Centers) कृती संशोधनासंबंधी माहिती उपलब्ध असते.

  • शिक्षक आणि तज्ञ (Teachers and Experts):

    आपल्या शाळेतील (School) किंवा परिसरातील (Area) अनुभवी शिक्षक (Experienced Teacher) आणि शिक्षण तज्ञांकडून (Education Experts) मार्गदर्शन घ्या.

हे सर्व मार्ग तुम्हाला कृती संशोधन आणि नवोपक्रम या विषयांवर आवश्यक माहिती मिळवण्यासाठी उपयुक्त ठरतील.

उत्तर लिहिले · 24/3/2025
कर्म · 5280

Related Questions

कुछ घोषणा लेखनाच्या उद्देश व तंत्र विशद करा?
1 उत्तर
M81/YOGC506/EE/20260529 Q pepar?
1 उत्तर
माहिती प्रधान समाजामध्ये ग्रंथालयाची पारंपारिक भूमिका बदलून ती कशी व्यापक होत आहे ते स्पष्ट करा?
1 उत्तर
College la application deun 7 divas zale pn college TC det nahi?
1 उत्तर
शालेय व्यवस्थापन म्हणजे काय? शालेय व्यवस्थापनाचे कार्य स्पष्ट करा.
2 उत्तरे
शालेय व्यवस्थापनात शिक्षकाची भूमिका स्पष्ट करा?
1 उत्तर
शालेय व्यवहाराप्रती जबाबदारी?
1 उत्तर