भिक्षावृत्ती (Bhikshavrutti):

• भिक्षावृत्ती म्हणजे दुसऱ्यांकडून अन्न, वस्त्र किंवा इतर गरजेच्या वस्तूंची याचना करून त्यावर गुजारा करणे.
• हे जीवन जगण्याचा एक मार्ग आहे, ज्यात व्यक्ती स्वतःच्या उपजीविकेसाठी इतरांवर अवलंबून असते.
• पूर्वी, धार्मिक कारणांसाठी किंवा ज्ञानार्जनासाठी काही लोक भिक्षा मागून आपला उदरनिर्वाह करत असत.

उदाहरण: पूर्वी अनेक साधू आणि भिक्षुक भिक्षा मागून आपले जीवन व्यतीत करत असत.

शिष्यवृत्ती (Shishyavrutti):

• शिष्यवृत्ती म्हणजे शिक्षण घेण्यासाठी सरकार किंवा शैक्षणिक संस्थांकडून विद्यार्थ्यांना दिली जाणारी आर्थिक मदत.
• गुणवंत विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेता यावे, यासाठी शिष्यवृत्ती दिली जाते.
• हे एक प्रकारचे प्रोत्साहन आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी अधिक चांगले शिक्षण घेऊ शकतात.

उदाहरण: सरकार इयत्ता 10वी आणि 12वीच्या गुणवंत विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देते, जेणेकरून ते पुढील शिक्षण घेऊ शकतील.

मुख्य फरक:

• भिक्षावृत्ती म्हणजे स्वतःच्या गरजा भागवण्यासाठी इतरांवर अवलंबून राहणे, तर शिष्यवृत्ती म्हणजे शिक्षण घेण्यासाठी सरकार किंवा संस्थांकडून मिळणारी आर्थिक मदत.
• भिक्षावृत्ती उपजीविकेचे साधन आहे, तर शिष्यवृत्ती शिक्षणासाठी प्रोत्साहन आहे.