v अहवाल लेखन- (Report Writting)संशोधन कार्यातील शेवटचा टप्पा म्हणजे अहवाल लेखन होय. संशोधन अहवालात संशोधक संशोधनाचे शास्त्रीय पद्धतीने विवेचन करून निष्कर्षाची मांडणी करत असतो. त्यासाठी आवश्यक पुरावे, तक्ते, नकाशे, छायाचित्रे, आकृत्या, संदर्भ इत्यादींचा अहवालात समावेश करत असतो. अहवालाचे लेखन काळजीपूर्वक आणि शास्त्रीय भाषेत केले जाते. अहवालात प्रस्तावना, मुख्य मजकूर, भविष्यातील संशोधनाच्या संधी, संदर्भ सूची आणि परिशिष्टे यांचा समावेश असतो. अहवालाच्या माध्यमातून संशोधक आपली फलनिष्पत्ती सर्वांसमोर मांडत असतो. अहवालाच्या माध्यमातून संशोधकाच्या श्रम, परिश्रम आणि दर्जाची जाणीव होत असते.

v अशा प्रकारे आठ पायऱ्यांच्या माध्यमातून संशोधन कार्य पूर्ण केले जाते. या आठ ही पायऱ्या आदर्श स्वरूपाच्या आहेत. त्या सर्वांचे महत्त्व जवळपास सारखे आहे. फक्त विद्यापीठ किंवा ज्ञानशाखेनुसार त्यांचे महत्त्व कमी-जास्त किंवा क्रम खाली-वर होऊ शकतो.

अहवाल लेखनाच्या पायऱ्या खालीलप्रमाणे आहेत:

1. विषयाची निवड: अहवाल कोणत्या विषयावर लिहायचा आहे, हे निश्चित करणे.
2. माहिती संकलन: विषयासंबंधी आवश्यक माहिती गोळा करणे. यासाठी सर्वेक्षण, मुलाखती, पुस्तके, इंटरनेट इत्यादींचा वापर केला जाऊ शकतो.
3. माहितीचे विश्लेषण: गोळा केलेल्या माहितीचे विश्लेषण करून अहवालासाठी आवश्यक निष्कर्ष काढणे.
4. अहवालाची रूपरेषा तयार करणे: अहवालात काय काय लिहायचे आहे, याची क्रमवार यादी तयार करणे.
5. अहवाल लेखन: रूपरेषेनुसार अहवालाची मांडणी करणे.
6. अहवालाचे संपादन: अहवाल लिहून झाल्यावर तो तपासून घेणे आणि आवश्यक ते बदल करणे.
7. अंतिम अहवाल: संपादित अहवालाची अंतिम प्रत तयार करणे.

अहवाल लेखनामध्ये अचूकता, सुस्पष्टता आणि वाचायला सोपा असावा याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.