अक्षवृत्त म्हणजे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील एक बिंदू आणि पृथ्वीच्या केंद्राला जोडणारी रेषा विषुववृत्ताच्या पातळीशी जो कोन तयार करते, त्या कोनाचे माप. हे माप अंशामध्ये (° degree) व्यक्त केले जाते.

उदाहरणार्थ, 0° अक्षवृत्त म्हणजे विषुववृत्त.

अक्षवृत्ते पूर्व-पश्चिम दिशेत विषुववृत्ताला समांतर असतात.

रेखावृत्त म्हणजे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील एक बिंदू आणि पृथ्वीच्या केंद्राला जोडणारी रेषा मूळ रेखावृत्ताच्या (Prime Meridian) पातळीशी जो कोन तयार करते, त्या कोनाचे माप. हे माप अंशामध्ये (° degree) व्यक्त केले जाते.

उदाहरणार्थ, 0° रेखावृत्त म्हणजे मूळ रेखावृत्त, जे इंग्लंडमधील ग्रीनविच वेधशाळेतून जाते.

रेखावृत्ते उत्तर-दक्षिण दिशेत ध्रुवांना जोडतात.

पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर अक्षवृत्ते ज्या दोन बिंदूंवर मिळतात, त्यांना ध्रुव म्हणतात.

उत्तर ध्रुव (North Pole) आणि दक्षिण ध्रुव (South Pole) असे दोन ध्रुव आहेत.

• उत्तर ध्रुव 90° उत्तर अक्षवृत्तावर आहे.
• दक्षिण ध्रुव 90° दक्षिण अक्षवृत्तावर आहे.