भूगोल

भारताच्या शेजारील देश खालीलप्रमाणे आहेत:

• भू सीमा असलेले देश:
• पाकिस्तान (Pakistan)
• अफगाणिस्तान (Afghanistan) - भारताच्या पाकव्याप्त काश्मीर (PoK) भागातून सीमेला लागून आहे.
• चीन (China)
• नेपाळ (Nepal)
• भूतान (Bhutan)
• बांगलादेश (Bangladesh)
• म्यानमार (Myanmar)
• समुद्री सीमा असलेले देश:
• श्रीलंका (Sri Lanka)
• मालदीव (Maldives)

नंदूरबार जिल्ह्यात मुख्यत्वे खालील ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आहेत:

• उनाबदेव (Unabdev): हा शहादा तालुक्यात तापी नदीच्या काठी वसलेला आहे. हे ठिकाण गरम पाण्याच्या झऱ्यांसाठी खूप प्रसिद्ध आहे. येथे गरम पाण्याचे दोन झरे आहेत, जे वर्षभर वाहतात. या गरम पाण्यात औषधी गुणधर्म असल्याचे मानले जाते आणि या ठिकाणी अनेक भाविक आणि पर्यटक भेट देतात.
• सुनाबदेव (Sunabdev): हे ठिकाण देखील उनाबदेवपासून जवळच, शहादा तालुक्यात आहे. येथेही गरम पाण्याचे झरे आहेत आणि ते धार्मिक दृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जाते.

ही दोन्ही ठिकाणे नंदूरबार जिल्ह्यातील प्रमुख पर्यटन स्थळांपैकी एक आहेत, जिथे गरम पाण्याच्या नैसर्गिक झऱ्यांचा अनुभव घेता येतो.

महाराष्ट्रामध्ये अनेक ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे (Hot Water Springs) आढळतात. भूगर्भातील उष्णतेमुळे हे पाणी गरम होते. पर्यटकांमध्ये आणि भाविकांमध्ये हे झरे लोकप्रिय आहेत, कारण या पाण्याला अनेकदा औषधी गुणधर्म असल्याचे मानले जाते.

महाराष्ट्रातील काही प्रमुख गरम पाण्याचे झरे खालीलप्रमाणे आहेत:

• पालघर जिल्हा:
  • वज्रेश्वरी: हे ठिकाण गरम पाण्याच्या झरऱ्यांसाठी खूप प्रसिद्ध आहे. येथे अनेक मंदिरेही आहेत.
  • गणेशपुरी: वज्रेश्वरीजवळच हे गरम पाण्याचे झरे आहेत.
  • अकलोली: हे देखील वज्रेश्वरी-गणेशपुरी परिसरातच आहे.
• रत्नागिरी जिल्हा:
  • उन्हावरे (मंडणगड): मंडणगड तालुक्यात हे गरम पाण्याचे झरे आहेत.
  • साव (राजापूर): राजापूर तालुक्यात स्थित.
  • तळावडे (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
  • राजवाडी (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
  • आरवली (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
• नांदेड जिल्हा:
  • उनकेश्वर: किनवट तालुक्यात स्थित हा झरा त्याच्या औषधी गुणधर्मांसाठी ओळखला जातो.
• अमरावती जिल्हा:
  • सालबर्डी: अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यात असलेल्या या ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आहेत. हे ठिकाण मध्य प्रदेश सीमेजवळ आहे.
• रायगड जिल्हा:
  • कोंढिवली (पेण): पेण तालुक्यात गरम पाण्याचा झरा.
• नंदुरबार जिल्हा:
  • सुलतानपूर (अक्कलकुवा): अक्कलकुवा तालुक्यात हा गरम पाण्याचा झरा आहे.

या झऱ्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या गरम पाणी उपलब्ध असते, जे थंडीच्या दिवसांत किंवा आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून विशेषतः फायदेशीर मानले जाते.

भारतातील सर्वात लहान राज्य **गोवा** आहे.

सर्वात जास्त लांबीचा समुद्रकिनारा गुजरात या राज्याला लाभला आहे.

महाराष्ट्राला सुमारे ७२० किलोमीटर लांबीचा सुंदर समुद्रकिनारा लाभलेला आहे.

भारतामध्ये किल्ल्यांची नेमकी संख्या सांगणे खूप कठीण आहे, कारण अनेक लहान किल्ले किंवा तटबंदी काळाच्या ओघात नष्ट झाल्या आहेत किंवा त्यांची नोंद नाही. तरीही, असे मानले जाते की भारतामध्ये हजारो किल्ले आहेत.

विशेषतः, महाराष्ट्र राज्य हे त्याच्या असंख्य किल्ल्यांसाठी ओळखले जाते. एकट्या महाराष्ट्रात 350 पेक्षा जास्त किल्ले आहेत, ज्यात अनेक ऐतिहासिक आणि रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या किल्ल्यांचा समावेश आहे. या किल्ल्यांमध्ये गिरीदुर्ग (डोंगरावरील किल्ले), जलदुर्ग (समुद्रातील किल्ले) आणि भुईकोट किल्ले (मैदानातील किल्ले) अशा विविध प्रकारांचा समावेश आहे.

राजस्थान, मध्य प्रदेश, कर्नाटक, गुजरात आणि उत्तर प्रदेश यांसारख्या इतर राज्यांमध्येही मोठ्या संख्येने किल्ले आहेत, ज्यापैकी काही जागतिक वारसा स्थळे म्हणूनही ओळखली जातात.