भूगोल

रशियातील क्रांतीची (1917) प्रमुख अंतर्गत कारणे खालीलप्रमाणे होती:

• शेतकरी आणि कामगारांची दुर्दशा: रशियातील बहुसंख्य शेतकरी व औद्योगिक कामगार अत्यंत गरिबीत राहत होते. त्यांना कमी वेतन, दीर्घकाळ काम आणि वाईट राहणीमान यामुळे प्रचंड आर्थिक व सामाजिक समस्यांना तोंड द्यावे लागत होते.
• झारची निरंकुश राजवट: झार निकोलस दुसरा याची जुलमी आणि निरंकुश सत्ता होती. जनतेला कोणतेही राजकीय हक्क नव्हते आणि सुधारणांना नेहमीच विरोध केला जात असे, ज्यामुळे लोकांमध्ये तीव्र असंतोष होता.
• सामाजिक विषमता: समाजातील उच्चभ्रू वर्ग (अभिजात वर्ग, चर्चचे अधिकारी) आणि सामान्य जनता यांच्यात खूप मोठी दरी होती. गरिबांचे शोषण केले जात होते.
• अकार्यक्षम आणि भ्रष्ट प्रशासन: झारचे प्रशासन अत्यंत अकार्यक्षम आणि भ्रष्ट होते. ते देशाच्या गंभीर समस्यांवर उपाययोजना करण्यास पूर्णपणे अपयशी ठरले.
• क्रांतिकारी विचारांचा प्रसार: कार्ल मार्क्सच्या साम्यवादी विचारांचा आणि इतर समाजवादी कल्पनांचा कामगार व बुद्धिजीवी वर्गात मोठ्या प्रमाणावर प्रसार झाला होता, ज्यामुळे क्रांतीची बीजे पेरली गेली.
• दुष्काळ आणि अन्नधान्याची टंचाई: रशियामध्ये वारंवार पडणाऱ्या दुष्काळामुळे आणि विशेषतः पहिल्या महायुद्धामुळे अन्नधान्याचा तुटवडा निर्माण झाला, ज्यामुळे जनतेची उपासमार झाली आणि सरकारविरोधी भावना तीव्र झाल्या.
• खूनी रविवार (1905): 1905 मध्ये सेंट पीटर्सबर्ग येथे शांततापूर्ण निदर्शकांवर झारच्या सैनिकांनी गोळीबार केला, ज्यात अनेक लोक मारले गेले. या घटनेमुळे झारवरील लोकांचा विश्वास पूर्णपणे उडून गेला आणि क्रांतीची पहिली ठिणगी पडली.

भारताच्या शेजारील देश खालीलप्रमाणे आहेत:

• भू सीमा असलेले देश:
• पाकिस्तान (Pakistan)
• अफगाणिस्तान (Afghanistan) - भारताच्या पाकव्याप्त काश्मीर (PoK) भागातून सीमेला लागून आहे.
• चीन (China)
• नेपाळ (Nepal)
• भूतान (Bhutan)
• बांगलादेश (Bangladesh)
• म्यानमार (Myanmar)
• समुद्री सीमा असलेले देश:
• श्रीलंका (Sri Lanka)
• मालदीव (Maldives)

नंदूरबार जिल्ह्यात मुख्यत्वे खालील ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आहेत:

• उनाबदेव (Unabdev): हा शहादा तालुक्यात तापी नदीच्या काठी वसलेला आहे. हे ठिकाण गरम पाण्याच्या झऱ्यांसाठी खूप प्रसिद्ध आहे. येथे गरम पाण्याचे दोन झरे आहेत, जे वर्षभर वाहतात. या गरम पाण्यात औषधी गुणधर्म असल्याचे मानले जाते आणि या ठिकाणी अनेक भाविक आणि पर्यटक भेट देतात.
• सुनाबदेव (Sunabdev): हे ठिकाण देखील उनाबदेवपासून जवळच, शहादा तालुक्यात आहे. येथेही गरम पाण्याचे झरे आहेत आणि ते धार्मिक दृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जाते.

ही दोन्ही ठिकाणे नंदूरबार जिल्ह्यातील प्रमुख पर्यटन स्थळांपैकी एक आहेत, जिथे गरम पाण्याच्या नैसर्गिक झऱ्यांचा अनुभव घेता येतो.

महाराष्ट्रामध्ये अनेक ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे (Hot Water Springs) आढळतात. भूगर्भातील उष्णतेमुळे हे पाणी गरम होते. पर्यटकांमध्ये आणि भाविकांमध्ये हे झरे लोकप्रिय आहेत, कारण या पाण्याला अनेकदा औषधी गुणधर्म असल्याचे मानले जाते.

महाराष्ट्रातील काही प्रमुख गरम पाण्याचे झरे खालीलप्रमाणे आहेत:

• पालघर जिल्हा:
  • वज्रेश्वरी: हे ठिकाण गरम पाण्याच्या झरऱ्यांसाठी खूप प्रसिद्ध आहे. येथे अनेक मंदिरेही आहेत.
  • गणेशपुरी: वज्रेश्वरीजवळच हे गरम पाण्याचे झरे आहेत.
  • अकलोली: हे देखील वज्रेश्वरी-गणेशपुरी परिसरातच आहे.
• रत्नागिरी जिल्हा:
  • उन्हावरे (मंडणगड): मंडणगड तालुक्यात हे गरम पाण्याचे झरे आहेत.
  • साव (राजापूर): राजापूर तालुक्यात स्थित.
  • तळावडे (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
  • राजवाडी (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
  • आरवली (राजापूर): राजापूर जवळील आणखी एक झरा.
• नांदेड जिल्हा:
  • उनकेश्वर: किनवट तालुक्यात स्थित हा झरा त्याच्या औषधी गुणधर्मांसाठी ओळखला जातो.
• अमरावती जिल्हा:
  • सालबर्डी: अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यात असलेल्या या ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आहेत. हे ठिकाण मध्य प्रदेश सीमेजवळ आहे.
• रायगड जिल्हा:
  • कोंढिवली (पेण): पेण तालुक्यात गरम पाण्याचा झरा.
• नंदुरबार जिल्हा:
  • सुलतानपूर (अक्कलकुवा): अक्कलकुवा तालुक्यात हा गरम पाण्याचा झरा आहे.

या झऱ्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या गरम पाणी उपलब्ध असते, जे थंडीच्या दिवसांत किंवा आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून विशेषतः फायदेशीर मानले जाते.

भारतातील सर्वात लहान राज्य **गोवा** आहे.

सर्वात जास्त लांबीचा समुद्रकिनारा गुजरात या राज्याला लाभला आहे.

महाराष्ट्राला सुमारे ७२० किलोमीटर लांबीचा सुंदर समुद्रकिनारा लाभलेला आहे.