भारतामध्ये जातीव्यवस्था प्राचीन काळापासून अस्तित्वात आहे. वैदिक काळात 'वर्ण' आधारित समाजव्यवस्था होती, ज्यात ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे चार वर्ण होते. कालांतराने, हे वर्ण अधिक विभागले गेले आणि जातींमध्ये रूपांतर झाले.

जातीव्यवस्थेने भारतीय समाजाची रचना अनेक स्तरांमध्ये विभागली आहे. आजही अनेक लोकांची ओळख त्यांच्या जातीवरून होते. जातीनुसार व्यवसाय, सामाजिक संबंध आणि अधिकार ठरवले जातात.

जातीव्यवस्था भारतीय संस्कृती आणि धर्माचा एक भाग बनली आहे. अनेक धार्मिक विधी, सण आणि परंपरा जातीनुसार पाळल्या जातात. जातीनुसार लोकांचे सामाजिक आचार आणि विचार ठरतात.

भारतीय राजकारणावर जातीचा मोठा प्रभाव आहे. निवडणुकींमध्ये उमेदवार निवडताना आणि राजकीय धोरणे ठरवताना जातीचा विचार केला जातो. अनेक राजकीय पक्ष विशिष्ट जातींच्या समर्थनावर आधारित आहेत.

जातीव्यवस्थेमुळे समाजात विषमता निर्माण झाली आहे. काही जातींना सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीयदृष्ट्याadvantageous position (मदत) मिळाली, तर काही जाती आजही disadvantageous position (तोटे) भोगत आहेत.