सजीवांचे घटक व उपघटक बनवून देण्याच्या प्रक्रियेला चयापचय (Metabolism) म्हणतात.

चयापचय ही एक रासायनिक प्रक्रिया आहे जी सजीवांमध्ये ऊर्जा निर्माण करते आणि त्यांना वाढण्यास, पुनरुत्पादन करण्यास आणि त्यांच्या सभोवतालच्या वातावरणास प्रतिसाद देण्यास मदत करते.

चयापचय दोन मुख्य भागांमध्ये विभागलेला आहे:

1. उपचय (Anabolism): साध्या रेणूंचा वापर करून जटिल रेणू तयार करण्याची प्रक्रिया.
2. अपचय (Catabolism): जटिल रेणूंचे साध्या रेणूंमध्ये विघटन करण्याची प्रक्रिया.

उदाहरणार्थ:

• वनस्पती प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे (photosynthesis) कार्बन डायऑक्साइड आणि पाणी वापरून ग्लूकोज तयार करतात. ही उपचय प्रक्रिया आहे.
• आपण अन्न खातो तेव्हा आपले शरीर ते पचवते आणि त्यातील जटिल रेणूंचे साध्या रेणूंमध्ये रूपांतर करते, जसे की ग्लूकोज. ही अपचय प्रक्रिया आहे.

चयापचय सजीवांच्या जीवनासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.

अधिक माहितीसाठी आपण हे पाहू शकता:

• विकिपीडिया