शेतीसाठी वापरली जाणारी खते कोणती?
शेणखत, कंपोस्ट खत, हिरवळीचे खत, गांडुळ खत,माशांचे खत,खाटीकखाण्याचे खत
*शेणखत:गाई म्हशी चे शेण, मुत्र, गोठ्यातील पालापाचोळा इत्यादी घटकांपासून तयार होते त्याला शेणखत म्हणतात.
*कंपोस्ट खत: शेतातील गवत पिकांच्या कापणीनंतर उरलेले अवशेष,भूसा,ऊसाची पाचट, कापसाची धसकटे इत्यादी सेंद्रीय पदार्थाच्या सुक्ष्मजंतुमुळे विघटक होऊन त्यातील कार्बननत्राचे प्रमाण होते व चांगला कुजलेला पदार्थ तयार होतो त्याला कंपोस्ट खत असे म्हणतात.
*हिरवळीचे खत:तणावर वाढणाऱ्या पिकाची निवड करुन त्याची दाट पेरणी करुन पीक फुल फुलोऱ्यावर येण्या आधी नांगराच्या साहाय्याने जमिनीत आत त्यापासून आणि तीला नत्र मिळते जमिनीचा पोत सपाट व सुपीक बनते अशा खताना हिरवळीचे खत म्हणतात.
*गांडूळ खत: गांडुळांची विष्ठा नैसर्गिक रित्या कुजलेले पदार्थ गांडुळांची अंडी पुंज अनेक उपयुक्त जीवाणू चा समावेश असतो अशा खताना गांडूळ खत म्हणतात
*माशाचे खत: समुद्र किनारीच्या मेलेल्या माशांना सुन तसेच माशांचे तेल काढल्यानंतर उरलेल्या अवशेषांपासुन तयार होते माशांचे खत
*खाटीक खाण्याचे खत: जनावरांचे रक्त जनावरा़च्या अवशेषापासुन तयार होते त्याला खाटीक खाण्याचे खत असे म्हणतात
शेतीसाठी वापरली जाणारी खते सेंद्रिय नैसर्गिक खते आहेत
शेतीसाठी अनेक प्रकारची खते वापरली जातात, ज्यामध्ये मुख्यत्वे रासायनिक खते आणि जैविक खतांचा समावेश होतो. त्यांची माहिती खालीलप्रमाणे:
- युरिया (Urea):
युरिया हे नायट्रोजनयुक्त खत आहे. ते पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक असते.
- डीएपी (DAP - Diammonium Phosphate):
डीएपीमध्ये नायट्रोजन आणि फॉस्फेट दोन्ही असतात, त्यामुळे ते पिकांच्या सुरुवातीच्या वाढीसाठी उपयुक्त आहे.
- एमओपी (MOP - Muriate of Potash):
एमओपीमध्ये पोटॅशियम भरपूर प्रमाणात असते, जे पिकांच्या मुळांच्या विकासासाठी आणि रोगांपासून संरक्षणासाठी महत्त्वाचे आहे.
- सुपरफॉस्फेट (Superphosphate):
सुपरफॉस्फेटमध्ये फॉस्फेट असते, जे मुळांच्या वाढीसाठी आणि फुलांच्या विकासासाठी आवश्यक आहे.
- संयुक्त खते (Complex Fertilizers):
या खतांमध्ये एकापेक्षा जास्त पोषक तत्वे असतात, जसे की नायट्रोजन, फॉस्फेट आणि पोटॅशियम (NPK).
- शेणखत (Cow Dung Manure):
शेणखत हे जनावरांच्या शेणाचा वापर करून तयार केले जाते. ते जमिनीला आवश्यक पोषक तत्वे पुरवते आणि जमिनीची सुपीकता वाढवते.
- कंपोस्ट खत (Compost Manure):
कंपोस्ट खत विविध सेंद्रिय वस्तूंच्या मिश्रणातून तयार केले जाते, जसे की पालापाचोळा, गवत आणि भाजीपाला अवशेष. हे खत जमिनीला पोषक तत्वे पुरवते.
- गांडूळ खत (VermiCompost):
गांडूळ खत गांडुळांच्या मदतीने तयार केले जाते. ते जमिनीत हवा खेळती ठेवते आणि पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढवते.
- हिरवळीचे खत (Green Manure):
हिरवळीचे खत म्हणजे जमिनीत हिरवी पाने आणि वनस्पती गाडून तयार केलेले खत. ते जमिनीत नायट्रोजनचे प्रमाण वाढवते.
- जैविक कीटकनाशके (Bio-pesticides):
ॲझोटोबॅक्टर (Azotobacter) आणि ऱ्हायझोबियम (Rhizobium) सारखी जैविक कीटकनाशके वापरली जातात, जी नायट्रोजनचे स्थिरीकरण करतात आणि पिकांच्या वाढीस मदत करतात.
प्रत्येक खताचा वापर माती परीक्षण आणि पिकाच्या गरजेनुसार करणे आवश्यक आहे.
ॲग्रोस्टार वेबसाईटवरील माहितीसाठी खालील लिंकला भेट द्या: ॲग्रोस्टार खतांची माहिती