पोटखराब जमिनीचा प्रकार ओळखा:

• जमीन कोणत्या प्रकारची आहे हे पाहणे महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ, ती क्षारपड आहे की दलदलीची, हे तपासावे.
• पोटखराबाचे कारण काय आहे, हे भूमी अभिलेख कार्यालयातून (Land Records Office)getpropertycard.com वर जाऊन ‘property card’ पाहून घ्या.

माती परीक्षण (Soil Testing):

• जमिनीतील मातीचे परीक्षण करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे जमिनीमध्ये कोणत्या पोषक तत्वांची कमतरता आहे, हे समजेल.
• कृषी विज्ञान केंद्रांमध्ये (Agricultural Science Centers) माती परीक्षण सुविधा उपलब्ध असते.

सुधारित करण्याची प्रक्रिया:

• क्षारपड जमीन सुधारणे: क्षारपड जमिनीत जिप्सम (Gypsum) मिसळून जमिनीची क्षारता कमी करता येते.
• दलदलीची जमीन सुधारणे: दलदलीच्या जमिनीत पाण्याचा निचरा होण्यासाठी चर खणावेत आणि वाळू तसेच कंपोस्ट खत टाकावे.
• सेंद्रिय खतांचा वापर: शेणखत, कंपोस्ट खत आणि जैविक खतांचा वापर केल्यास जमिनीची सुपीकता वाढते.
• पाण्याचा निचरा: जमिनीत साचलेले पाणी बाहेर काढण्यासाठी योग्य उपाययोजना करावी.

योग्य पीक निवड:

• सुरुवातीला कमी पाण्यात येणारी पिके जसे की बाजरी, मूग, मटकी, आणि ज्वारी घ्यावी.
• नंतर हळूहळू इतर पिके घेण्याचा प्रयत्न करावा.

सरकारी योजना:

• सरकार विविध योजनांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना मदत करते. कृषी विभागाच्या वेबसाइटवर (Department of Agriculture, Maharashtra krishi.maharashtra.gov.in) किंवा जवळच्या कृषी कार्यालयात जाऊन माहिती घ्यावी.

तज्ञांचा सल्ला:

• कृषी तज्ञांचा (Agricultural Experts) सल्ला घेणे फायद्याचे ठरते. ते जमिनीची पाहणी करून योग्य मार्गदर्शन करू शकतात.