नागपूरमध्ये पर्यटनासाठी चांगली ठिकाणे कोणती?
नागपूर जिल्हयात नागपूरपासून 80 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या रामटेकजवळील पेंच नदीवर असलेले तोतलाडोह नावाचे धरण आहे. राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक 7 वर हा परिसर आहे. हे धरण पेंच नदीच्या जलविद्युत प्रकल्पाचा एक भाग आहे. येथील परिस्थिती सर अतिशय मनमोहक आहे.
रामटेक तालुक्यात असलेल्या खिंडसी तलावाच्या सभोवताल घनदाट जंगल आहे. नागपूरपासून 53 किलोमीटर आणि रामटेकपासून 3.5 किलोमीटर अंतरावर हा तलाव आहे. वैदर्भिय जनतेसाठी गेल्या अनेक वर्षांपासून हे स्थळ आकर्षक आणि आवडीचे पर्यटन स्थळ बनले आहे. येथे येणारे पर्यटक मोटरबोट्स, पेडल बोट्स, रोवींग बोट्स, वॉटर स्कूटर्स आदींच्या माध्यमातून जलतरणाचा आनंद घेऊ शकतात. लहान मुलांसाठी येथे साहसी पार्कही आहे.
नागपूरपासून 65 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या खाप्रा येथील खेकरा नाला हे सौंदर्याने ओतप्रोत असलेले धरणाचे ठिकाण आहे. खापाजवळील छिंदवाडा मार्गावर ते आहे. साहसी कृत्य करणा-यांसाठी विशेषत: पर्वतरोहकांसाठी हे ठिकाण अतिशय आदर्श असेच आहे. येथील मुख्य आकर्षण म्हणजे, खेकरा नाला धरणाच्या सभोवताल असलेला अतिशय शांत आणि निश्चल असा तलाव, सभोवताल असलेले घनदाट जंगल, हिरवागार निसर्ग, आरोग्यासाठी पोषक वातावरण हे होय. हे सौंदर्य पाहण्यासाठी महाराष्ट्राच्या कानाकोपर्यातील पर्यटक येथे येत असतात. यामुळेच महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाने पर्यटकांसाठी येथे लॉंजिंग सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
नागपूरच्या फुटाळा तलावाजवळील सेमिनरी हिल्स भागात असलेले सातपुडा बॉटनिकल गार्डन हे अतिशय अदभुत गार्डन असून, हजारो लोकांसाठी ते आकर्षणाचे केंद्रिंबदू ठरले आहे. सिटी सेंटरच्या ईशान्येकडे असलेल्या या सातपुडा बॉटनिकल गार्डनमध्ये अनेक दुर्मिळ वनस्पती आहेत. जीवशास्त्र, प्राणीशास्त्र आणि पर्यावरण विज्ञानाचा अभ्यास करणार्यांसाठी हे गार्डन अतिशय उपयुक्त ठिकाण आहे. कारण, येथे विविध वनस्पतींची महत्त्वूपर्ण माहिती उपलब्ध आहे. सातपुडा गार्डन आणि आसपासच्या परिसराच्या आल्हाददायक वातावरणात पक्षी तर आहेतच, तरुण जोडपीही वातावरणाचा आनंद घेण्यासाठी येत असतात.
नागपुरच्या महाल भागात असलेला गांधीसागर तलाव हा शुक्रवारी तलाव आणि जुम्मा तलाव या नावानेही ओळखला जातो. रमण सायन्स सेंटरच्या अगदी समोर हा तलाव आहे. सुमारे 275 वर्षांपूर्वी नागपूरचे तत्कालीन राज्यकर्ते चांद सुल्तान यांच्या पाणी पुरवठा योजनेच्या माध्यमातून हा तलाव अस्तित्त्वात आला असल्याचे बोलले जाते. नाग नदीला सोडण्यात येणा-या पाण्यातून या तलावाची निर्मिती करण्यात आली आहे. जलसाठ्याशी संबंधित या तलावाचे नाव जुम्मा तलाव असेही ठेवण्यात आले आहे.
1742 मध्ये पहिले रघुजी यांनी आपल्या राज्याची राजधानी म्हणून नागपूरला घोषित केले आणि भोसले व ब्रिटीशांच्या राज्यकाळात या तलावाचे नाव शुक्रवारी तलाव असेही ठेवण्यात आले. या तलावाच्या मधोमध एक छोटेसे बेट आहे. या बेटावर आकर्षक शिवमंदिर आणि बगिचाही आहे. पिवळ्या रंगांच्या मर्क्युरी दिव्यांमुळे रात्रीच्या वेळी या तलावाचे सौंदर्य अधिकच मोहक असते. येथे येणा-यासाठी नौकाविहाराचीही सोय आहे.
आळशी विश्रांती देण्याशिवाय एखाद्याला निसर्गाच्या अद्भुत गोष्टींचा आनंद घेण्यासाठी जागा शोधायची असेल तर, या उद्देशासाठी लेक गार्डन सक्करदातरांपेक्षा अधिक चांगले स्थान नाही. कोणत्याही शनिवार व रविवारच्या फायद्यासाठी एक उत्तम ठिकाण म्हणून सेवा देणे, लेक गार्डन, सक्करदातर, सुट्ट्यांचे सुट्ट्यांचे हाल होत आहे. या बागेत खेळण्याच्या क्षेत्रातील 5 विस्तार आहेत. तसेच, बागेच्या निसर्गरम्य सौंदर्याचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या अद्वितीय विक्रय बिंदू. सक्करदारे तलावाच्या किनार्यावर वसलेले बाग उद्यानातील सुंदर सूर्यास्तापासून आणि सूर्योदयापेक्षा खूपच सुंदर आहे, हे पाहणे आवश्यक आहे. जवळच तलाव आहे म्हणून, सौंदर्यपूर्णतेच्या संदर्भात बागेतील वातावरण बर्याच वेळा वाढते आणि नेहमीच शांत राहते, दिवस किंवा रात्र असते.
नागपूरमध्ये पर्यटनासाठी अनेक चांगली ठिकाणे आहेत. त्यापैकी काही प्रमुख ठिकाणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- फुटला तलाव:
हा नागपूरमधील एक प्रसिद्ध तलाव आहे. येथे सायंकाळच्या वेळी अनेक लोक फिरायला आणि मनोरंजनासाठी येतात.
ठिकाण: महाल, नागपूर
- सीताबर्डी किल्ला:
ऐतिहासिक किल्ला असून तो नागपूरच्या मधोमध आहे. १८५७ च्या स्वातंत्र्य लढ्यात या किल्ल्याने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.
ठिकाण: सीताबर्डी, नागपूर
- दीक्षाभूमी:
दीक्षाभूमी (mahatmacolony.in)
हे बौद्ध धर्माचे एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र आहे. येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या अनुयायांसोबत बौद्ध धर्म स्वीकारला.
ठिकाण: एम.आय.डी.सी., नागपूर
- रामटेक:
हे नागपूरजवळ असलेले एक धार्मिक स्थळ आहे. येथे प्रभू रामचंद्राचे प्राचीन मंदिर आहे.
ठिकाण: रामटेक, नागपूर जिल्हा
- अंबाझरी तलाव:
नागपूरमधील सर्वात मोठा तलाव असून तो पर्यटकांसाठी एक सुंदर ठिकाण आहे.
ठिकाण: अंबाझरी, नागपूर
- महाराज बाग प्राणी संग्रहालय:
महाराज बाग (nagpur.gov.in)
नागपूर शहराच्या मध्यभागी असलेले हे प्राणी संग्रहालय विविध प्रकारचे प्राणी आणि पक्षी यांचे घर आहे.
ठिकाण: महाराज बाग, नागपूर
या व्यतिरिक्त, नागपूरमध्ये अनेक उद्याने, मंदिरे आणि ऐतिहासिक स्थळे आहेत, जी पर्यटकांसाठी आकर्षणाची केंद्रे आहेत.