व्हर्नियर कॅलिपर हे एक उपकरण आहे जे अचूकपणे वस्तूंचे अंतर मोजण्यासाठी वापरले जाते. याचा उपयोग मुख्यतः प्रयोगशाळा, कार्यशाळा आणि उत्पादन क्षेत्रात होतो.

व्हर्नियर कॅलिपरची रचना:

• मुख्य स्केल: यावर सेंटीमीटर आणि मिलीमीटरमध्ये खुणा असतात.
• व्हर्नियर स्केल: हे मुख्य स्केलवर सरळ रेषेत सरकते आणि अचूक मापनसाठी वापरले जाते.
• जबडे (Jaws): वस्तूची बाहेरील बाजू मोजण्यासाठी.
• आतील जबडे (Internal Jaws): वस्तूची आतील बाजू मोजण्यासाठी.
• डेप्थ बार (Depth Bar): वस्तूची खोली मोजण्यासाठी.

व्हर्नियर कॅलिपरचा उपयोग:

1. बाह्य व्यास मोजणे: वस्तूच्या बाहेरील भागाचा व्यास मोजण्यासाठी मुख्य जबड्यांचा वापर केला जातो.
2. आतील व्यास मोजणे: वस्तूच्या आतील भागाचा व्यास मोजण्यासाठी आतील जबड्यांचा वापर केला जातो.
3. खोली मोजणे: वस्तूची खोली मोजण्यासाठी डेप्थ बारचा वापर केला जातो.

व्हर्नियर कॅलिपरने मापन कसे करावे:

1. प्रथम, व्हर्नियर कॅलिपर बंद असताना व्हर्नियर स्केलची शून्य खूण मुख्य स्केलच्या शून्य खुणेवर तंतोतंत जुळते की नाही ते तपासा.
2. वस्तू जबड्यांमध्ये ठेवा आणि जबडे व्यवस्थित घट्ट करा.
3. मुख्य स्केलवरीलReading नोंदवा.
4. व्हर्नियर स्केलची कोणती खूण मुख्य स्केलच्या एखाद्या खुणेबरोबर जुळते ते तपासा.
5. व्हर्नियर स्केलच्या Reading ला लिस्ट काउंटने गुणाकार करा.
6. मुख्य स्केल Reading आणि व्हर्नियर स्केल Reading यांची बेरीज करा.

उदाहरण:

समजा, मुख्य स्केल Reading 2.5 cm आहे आणि व्हर्नियर स्केलची 5 वी खूण जुळते, तर:

व्हर्नियर स्केल Reading = 5 x लिस्ट काउंट (0.01 cm) = 0.05 cm

एकूण माप = 2.5 cm + 0.05 cm = 2.55 cm

फायदे:

• अचूक मापन करता येते.
• वापरण्यास सोपे आहे.
• टिकाऊ असते.

काळजी:

• व्हर्नियर कॅलिपरला गंज लागू नये म्हणून नियमितपणे तेल लावा.
• उपकरण खाली पडणार नाही याची काळजी घ्या.

अधिक माहितीसाठी आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:

• व्हिडिओ: व्हर्नियर कॅलिपर कसे वापरावे?