भूमिती
दिलेली माहिती:
- आयताकृती कागदाची लांबी (L) = 11 सेमी
- आयताकृती कागदाची रुंदी (W) = 8 सेमी
- वृत्तचितीची उंची (h) = 8 सेमी
जेव्हा आयताकृती कागद गोल गुंडाळून वृत्तचिती तयार केली जाते आणि तिची उंची 8 सेमी असते, तेव्हा कागदाची रुंदी ही वृत्तचितीची उंची होते आणि कागदाची लांबी ही वृत्तचितीच्या तळाच्या वर्तुळाचा परिघ (circumference) होते.
म्हणून,
- वृत्तचितीची उंची (h) = 8 सेमी
- वृत्तचितीच्या तळाचा परिघ (C) = 11 सेमी
आता, आपल्याला वृत्तचितीच्या तळाची त्रिज्या (r) शोधायची आहे. परिघाचे सूत्र आहे:
C = 2πr
11 = 2 * (22/7) * r
11 = (44/7) * r
r = 11 * (7/44)
r = 7/4 सेमी
आता वृत्तचितीचे घनफळ (Volume) काढण्यासाठी सूत्र वापरू:
V = πr²h
V = (22/7) * (7/4)² * 8
V = (22/7) * (49/16) * 8
V = 22 * (7/16) * 8 (येथे 49 ला 7 ने भागल्यावर 7 राहतो)
V = 22 * (7/2) (येथे 8 ला 16 ने भागल्यावर 1/2 राहतो)
V = 11 * 7
V = 77 घन सेमी
त्यामुळे, त्या वृत्तचितीचे घनफळ 77 घन सेमी आहे.
दिलेल्या माहितीनुसार:
- आयताची परिमिती = 30 सेमी
- आयताच्या दोन असमान बाजूंच्या लांबीतील फरक = 2 सेमी
समजा, आयताची लांबी (लहान बाजू) = 'रुंद' (w) आणि आयताची रुंदी (मोठी बाजू) = 'लांब' (l).
1. आयताच्या परिमितीचे सूत्र:
परिमिती = 2 × (लांबी + रुंदी)
30 = 2 × (l + w)
15 = l + w (समीकरण 1)
2. बाजूंच्या लांबीतील फरक:
मोठी बाजू - लहान बाजू = 2
l - w = 2 (समीकरण 2)
3. समीकरणे सोडवून 'w' (लहान बाजू) शोधणे:
समीकरण 1 आणि समीकरण 2 यांची बेरीज करूया:
(l + w) + (l - w) = 15 + 2
2l = 17
l = 17 / 2
l = 8.5 सेमी
'l' ची किंमत समीकरण 1 मध्ये ठेवूया:
8.5 + w = 15
w = 15 - 8.5
w = 6.5 सेमी
म्हणून, आयताची लहान बाजू 6.5 सेमी लांब असेल.
एका आयताची लांबी (l) आणि रुंदी (w) यांची बेरीज आणि वजाबाकी दिली आहे:
- लांबी + रुंदी = 8 सेंमी (l + w = 8)
- लांबी - रुंदी = 2 सेंमी (l - w = 2)
या दोन समीकरणांची बेरीज करूया:
(l + w) + (l - w) = 8 + 2
2l = 10
l = 10 / 2
l = 5 सेंमी (लांबी)
आता l ची किंमत पहिल्या समीकरणात टाकूया:
5 + w = 8
w = 8 - 5
w = 3 सेंमी (रुंदी)
आयताचे क्षेत्रफळ काढण्यासाठी, लांबी आणि रुंदीचा गुणाकार करतो:
क्षेत्रफळ = लांबी × रुंदी
क्षेत्रफळ = 5 सेंमी × 3 सेंमी
क्षेत्रफळ = 15 चौरस सेंमी
एका सुसम षटकोनाची बाजू 4 सें. मी. असल्यास, त्याचे क्षेत्रफळ खालीलप्रमाणे काढता येते:
सुसम षटकोनाच्या क्षेत्रफळाचे सूत्र आहे:
क्षेत्रफळ = (3√3 / 2) * a²
येथे 'a' म्हणजे षटकोनाच्या बाजूची लांबी.
दिलेली बाजू (a) = 4 सें. मी.
आता सूत्रामध्ये किंमत घालूया:
क्षेत्रफळ = (3√3 / 2) * (4)²
क्षेत्रफळ = (3√3 / 2) * 16
क्षेत्रफळ = 3√3 * 8
क्षेत्रफळ = 24√3 वर्ग सें. मी.
जर आपल्याला अंदाजित किंमत हवी असेल, तर √3 ≈ 1.732:
क्षेत्रफळ ≈ 24 * 1.732
क्षेत्रफळ ≈ 41.568 वर्ग सें. मी.
म्हणून, सुसम षटकोनाचे क्षेत्रफळ 24√3 वर्ग सें. मी. (अंदाजे 41.57 वर्ग सें. मी.) आहे.
समजा, तो कोन 'x' आहे.
त्या कोनाचा कोटीकोन (Complementary angle) हा (90° - x) असतो.
प्रश्नानुसार, कोनाचा कोटीकोन त्याच्या 17 पट आहे.
म्हणून, 90° - x = 17x
आता हे समीकरण सोडवूया:
90° = 17x + x
90° = 18x
x = 90° / 18
x = 5°
म्हणजे, तो कोन 5° आहे.
आता आपल्याला त्या कोनाचा पूरककोन (Supplementary angle) शोधायचा आहे.
कोनाचा पूरककोन हा (180° - x) असतो.
पू रककोन = 180° - 5°
पू रककोन = 175°
आता, पूरककोन मूळ कोनाच्या किती पट आहे हे शोधूया:
पूरककोन / मूळ कोन = 175° / 5°
= 35
म्हणून, त्या कोनाचा पूरककोन त्याच्या 35 पट असेल.
कोडे १:
मी एक भूमितीय आकार आहे. मला तीन बाजू आहेत. माझे तीन कोन 180 अंश आहेत. मी कोण आहे?
उत्तर: त्रिकोण
कोडे २:
मी एक भूमितीय आकार आहे. मला चार बाजू आहेत. माझ्या समोरासमोरील बाजू समान आहेत. माझे चार कोन 90 अंश आहेत. मी कोण आहे?
उत्तर: आयत
चतुष्कोन म्हणजे चार बाजू आणि चार कोन असलेला एक भूमितीय आकार आहे. "चतु" म्हणजे "चार" आणि "कोन" म्हणजे "angle".
चतुष्कोनाचे काही प्रकार:
- आयत (Rectangle): समोरासमोरील बाजू समान आणि प्रत्येक कोन 90 अंश.
- चौरस (Square): सर्व बाजू समान आणि प्रत्येक कोन 90 अंश.
- समांतरभुज चौकोन (Parallelogram): समोरासमोरील बाजू समांतर आणि समान.
- समभुज चौकोन (Rhombus): सर्व बाजू समान.
- समलंब चौकोन (Trapezoid): एक जोडी बाजू समांतर.
चतुष्कोनाचे कोन 360 अंश असतात.