जमिनीचे वाटप (division) आणि तुकडे (fragmentation) होण्याची अनेक कारणे आहेत. ही कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

• वारसाहक्क (Inheritance): हे जमिनीच्या वाटपाचे सर्वात महत्त्वाचे कारण आहे. कुटुंबातील कर्त्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर, जमीन वारसा हक्काने त्यांच्या मुलांमध्ये आणि इतर वारसदारांमध्ये विभागली जाते. प्रत्येक पिढीसोबत जमीन लहान-लहान तुकड्यांमध्ये विभागली जात राहते.
• कौटुंबिक वाद (Family Disputes): कुटुंबातील सदस्यांमध्ये मालमत्तेच्या वाटपावरून होणारे वाद हे जमिनीचे तुकडे होण्याचे एक प्रमुख कारण आहे. वादामुळे प्रत्येक सदस्याला आपला स्वतंत्र हिस्सा हवा असतो, ज्यामुळे जमिनीचे विभाजन होते.
• विक्री आणि खरेदी (Sale and Purchase): अनेकदा, आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी जमिनीचा काही भाग विकला जातो. तसेच, काहीवेळा लोक लहान-लहान भूखंड खरेदी करून त्यांच्या मालकीच्या जमिनीचे तुकडे वाढवतात.
• स्वतंत्र मालकीची इच्छा (Desire for Separate Ownership): कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याला स्वतःच्या नावाने स्वतंत्र जमीन हवी असते, ज्यामुळे जमिनीचे विभाजन होते.
• शहरीकरण आणि पायाभूत सुविधा (Urbanization and Infrastructure Development): रस्ते, रेल्वे, कालवे, औद्योगिक वसाहती किंवा शहरी विकासासाठी सरकारकडून जमिनीचे अधिग्रहण केले जाते. यामुळे उरलेली जमीन तुकड्यांमध्ये विभागली जाते.
• अव्यवस्थित भूमी अभिलेख (Lack of Proper Land Records): अनेकदा जमिनीची योग्य मोजणी आणि नोंदी नसल्यामुळे किंवा जुन्या नोंदी अस्पष्ट असल्यामुळे जमिनीचे तुकडे पडतात किंवा वाद निर्माण होतात, ज्यामुळे विभाजन होते.
• सिंचनाच्या गरजा (Irrigation Needs): काही वेळा जमिनीच्या प्रत्येक तुकड्याला सिंचनाची सोय उपलब्ध करून देण्यासाठी जमिनीचे विभाजन केले जाते, जेणेकरून प्रत्येकाला पाण्याचा योग्य वाटा मिळेल.
• अल्पभूधारक शेतकरी (Small Landholdings): आधीच लहान असलेल्या जमिनीचे आणखी विभाजन झाल्याने ते अधिकच लहान आणि आर्थिकदृष्ट्या अव्यवहार्य होतात.