बखर वाङ्मय हे मराठी साहित्यातील एक महत्त्वाचे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण गद्य प्रकार आहे. यात प्रामुख्याने ऐतिहासिक घटना, व्यक्तिमत्त्वे, लढाया आणि तत्कालीन समाजजीवन यांचे वर्णन आढळते. बखर वाङ्मयाची निवेदन शैली (Narration Style) ही काही विशिष्ट लक्षणांमुळे प्रभावी ठरते.

बखर वाङ्मयातील निवेदन शैलीची प्रमुख वैशिष्ट्ये:

• सादगी आणि सरळपणा: बखरकार सामान्यतः साध्या, सोप्या आणि सरळ भाषेत निवेदन करतात. क्लिष्ट शब्दरचना किंवा अवघड वाक्ये टाळली जातात, ज्यामुळे सामान्य वाचकालाही ती सहज समजतात.
• वर्णनात्मकता: घटना, प्रसंग, युद्धे, व्यक्ती, स्थळे आणि तत्कालीन चालीरिती यांचे सविस्तर आणि तपशीलवार वर्णन आढळते. या वर्णनांमुळे वाचकांना भूतकाळातील घटनांचे चित्र डोळ्यासमोर उभे राहण्यास मदत होते.
• कथाकथन शैली: बखरकारांची निवेदन शैली ही एखाद्या गोष्ट सांगण्याप्रमाणे असते. घटनांची मांडणी आकर्षक आणि ओघवत्या पद्धतीने केली जाते, ज्यामुळे वाचकाला खिळवून ठेवता येते.
• कालानुक्रमिक मांडणी: बहुतांश बखरींमध्ये घटनांची मांडणी त्यांच्या घडण्याच्या क्रमानुसार (कालानुक्रमाने) केलेली असते. यामुळे इतिहासाची एक स्पष्ट आणि सरळ साखळी वाचकाला समजते.
• संभाषण शैलीचा वापर: पात्रांच्या तोंडी थेट संवाद देऊन निवेदन अधिक सजीव आणि आकर्षक बनवले जाते. यामुळे पात्रांचे विचार, भावना आणि त्यांची भूमिका स्पष्ट होते.
• अतिशयोक्ती आणि स्तुती: राजांचे पराक्रम, वीरांची शौर्यगाथा आणि त्यांच्या कार्याचे वर्णन करताना अनेकदा अतिशयोक्तीचा वापर केला जातो. राजांचे गुणगान करणे हा बखर लेखनाचा एक प्रमुख हेतू होता.
• दैवी शक्तींचा उल्लेख: अनेक बखरींमध्ये शुभ-अशुभ संकेत, भविष्य, दृष्टान्त किंवा दैवी शक्तींच्या हस्तक्षेपाचे उल्लेख आढळतात. तत्कालीन लोकांच्या श्रद्धांचे हे प्रतिबिंब असते.
• आत्मनिष्ठ आणि व्यक्तिनिष्ठ दृष्टिकोन: बखरकाराचा स्वतःचा दृष्टिकोन, श्रद्धा आणि काही प्रमाणात पक्षपातीपणा निवेदनातून प्रकट होतो. ते पूर्णपणे तटस्थ नसतात, तर त्यांच्या निष्ठा आणि विचारसरणीचा प्रभाव निवेदनावर असतो.
• लोककथा आणि म्हणींचा वापर: समाजातील प्रचलित म्हणी, वाक्प्रचार आणि लोककथांचे संदर्भ निवेदनात येतात, ज्यामुळे भाषा अधिक प्रभावी आणि सर्वसामान्यांसाठी जवळची वाटते.
• राजकीय, सामाजिक आणि धार्मिक पैलू: तत्कालीन राजकीय घडामोडी, समाज रचना, चालीरीती, आर्थिक परिस्थिती आणि धार्मिक बाबींचे चित्रण या निवेदनातून स्पष्ट होते.
• व्याकरणिक विसंगती: काही बखरींमध्ये व्याकरणाचे नियम काटेकोरपणे पाळले जात नाहीत, ज्यामुळे भाषेमध्ये एक प्रकारचा अनौपचारिकपणा आणि नैसर्गिक ओघ दिसून येतो.

थोडक्यात, बखर वाङ्मयातील निवेदन शैली ही साधी, सरळ, वर्णनात्मक आणि कथाकथनपर असते. यात ऐतिहासिक नोंदींबरोबरच तत्कालीन समाजाच्या श्रद्धा, विचार आणि कल्पनांचे प्रतिबिंब आढळते, ज्यामुळे ते मराठी साहित्याचा एक महत्त्वाचा ठेवा बनले आहे.