साम्यवाद (Communism) ही एक राजकीय आणि आर्थिक विचारधारा आहे ज्याचा उद्देश एक वर्गविहीन, राज्यविहीन आणि खासगी मालमत्ताविहीन समाज निर्माण करणे आहे. याची काही प्रमुख मूलभूत तत्त्वे थोडक्यात खालीलप्रमाणे आहेत:

• वर्गविहीन समाज (Classless Society): साम्यवादाचे मुख्य ध्येय असा समाज निर्माण करणे आहे जिथे श्रीमंत आणि गरीब, कामगार आणि मालक असे कोणतेही वर्गभेद नसतील. सर्व लोक समान असतील.
• उत्पादन साधनांवर सामूहिक मालकी (Collective Ownership of Means of Production): कारखाने, शेती, खाणी यांसारखी उत्पादनाची साधने कोणत्याही एका व्यक्तीच्या किंवा खासगी समूहाच्या मालकीची नसावीत, तर संपूर्ण समाजाच्या मालकीची असावीत.
• खाजगी मालमत्तेचा अभाव (Abolition of Private Property): साम्यवाद उत्पादनाच्या साधनांवरील खाजगी मालकी रद्द करण्यावर भर देतो. याचा अर्थ वैयक्तिक वस्तू (उदा. कपडे, घर) नव्हे, तर नफा मिळवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मालमत्तेवर (उदा. जमीन, उद्योग) खासगी मालकी नसावी.
• गरजेनुसार वितरण (Distribution According to Need): साम्यवादी समाजात, प्रत्येकजण आपल्या क्षमतेनुसार काम करेल आणि त्याला त्याच्या गरजेनुसार वस्तू आणि सेवा मिळतील. "प्रत्येकाकडून त्याच्या क्षमतेनुसार, प्रत्येकाला त्याच्या गरजेनुसार" (From each according to his ability, to each according to his need) हे यामागचे सूत्र आहे.
• राज्याचा लोप (Withering Away of the State): अंतिम टप्प्यात साम्यवादी समाजात राज्याची (सरकारची) गरज राहणार नाही, कारण वर्गभेद नष्ट झाल्यामुळे राज्याचे काम (वर्गांमधील संघर्ष नियंत्रित करणे) संपुष्टात येईल असे मानले जाते.
• क्रांतीद्वारे बदल (Revolutionary Change): साम्यवादी विचारसरणीनुसार, हा वर्गविहीन समाज प्रस्थापित करण्यासाठी कामगार वर्गाने (प्रोलितारीयत) क्रांती करून सत्ता हातात घेणे आवश्यक आहे.