निष्क्रिय वायूंचे उपयोग विज्ञान

सर्व निष्क्रिय वायू मूलद्रव्यांचे उपयोग शोधा आणि त्यांचा एक तक्ता तयार करा.

1 उत्तर
1 answers

सर्व निष्क्रिय वायू मूलद्रव्यांचे उपयोग शोधा आणि त्यांचा एक तक्ता तयार करा.

0

निष्क्रिय वायू मूलद्रव्ये (Noble gases) ही रासायनिकदृष्ट्या अत्यंत कमी अभिक्रियाशील असतात, कारण त्यांच्या बाहेरील कवचातील इलेक्ट्रॉन पूर्ण भरलेले असतात. त्यांच्या या वैशिष्ट्यांमुळे त्यांचे अनेक महत्त्वाचे उपयोग आहेत. खालील तक्त्यामध्ये प्रत्येक निष्क्रिय वायू मूलद्रव्याचे आणि त्याचे उपयोग दिले आहेत:

निष्क्रिय वायू उपयोग
हेलियम (Helium - He)
  • बलून आणि हवाई जहाजे (Airships) भरण्यासाठी (हवेपेक्षा हलके असल्याने).
  • क्रायोजेनिक्स (Cryogenics) मध्ये (अत्यंत कमी तापमान निर्माण करण्यासाठी, उदा. MRI स्कॅनरमध्ये).
  • वेल्डिंग (Welding) प्रक्रियेत ऑक्सिडेशन रोखण्यासाठी निष्क्रिय वातावरण निर्माण करण्यासाठी.
  • खोल समुद्रात डायव्हिंग करणाऱ्यांसाठी श्वसनाचे मिश्रण तयार करण्यासाठी (नायट्रोजन नारकोसिस टाळण्यासाठी).
  • लेसर (Lasers) मध्ये आणि रॉकेट इंधनात दाब निर्माण करण्यासाठी.
निऑन (Neon - Ne)
  • निऑन दिवे (Neon lights) आणि जाहिरात बोर्डांवरील पाट्यांमध्ये (Signs) लाल-नारंगी रंगाचा प्रकाश निर्माण करण्यासाठी.
  • लेसर (Lasers) मध्ये (उदा. हेलियम-निऑन लेसर).
  • व्होल्टेज इंडिकेटर (Voltage indicators) आणि सर्ज प्रोटेक्टर्स (Surge protectors) मध्ये.
आर्गॉन (Argon - Ar)
  • इनकॅन्डिसेंट दिवे (Incandescent light bulbs) आणि फ्लोरोसंट दिवे (Fluorescent lamps) भरण्यासाठी, ज्यामुळे फिलामेंटचे आयुष्य वाढते.
  • वेल्डिंगमध्ये (उदा. TIG वेल्डिंग) आणि धातूंच्या उत्पादनात निष्क्रिय वातावरण निर्माण करण्यासाठी.
  • अर्धसंवाहक (Semiconductor) उद्योगात क्रिस्टल वाढवण्यासाठी.
  • खिडक्यांमध्ये इन्सुलेटिंग थर (Insulating layer) म्हणून (दोन काचांच्या मध्ये भरण्यासाठी).
क्रिप्टॉन (Krypton - Kr)
  • उच्च कार्यक्षमतेच्या फ्लोरोसंट दिवे आणि काही इनकॅन्डिसेंट दिव्यांमध्ये.
  • फोटोग्राफिक फ्लॅश (Photographic flash) दिव्यांमध्ये.
  • लेसर (Lasers) मध्ये (उदा. क्रिप्टॉन फ्लोराइड लेसर).
  • उच्च कार्यक्षमतेच्या दुहेरी काचेच्या खिडक्यांमध्ये उष्णता रोखण्यासाठी.
झेनॉन (Xenon - Xe)
  • उच्च-तीव्रतेचे डिस्चार्ज दिवे (High-intensity discharge lamps - HID), उदा. कारच्या हेडलाइट्स, सिनेमा प्रोजेक्टर आणि स्ट्रोब दिवे.
  • लेसर (Lasers) मध्ये (उदा. झेनॉन क्लोराइड लेसर).
  • ॲनेस्थेसिया (Anesthesia) मध्ये (शस्त्रक्रियेदरम्यान बेशुद्ध करण्यासाठी).
  • उपग्रहांना ऊर्जा देण्यासाठी आयन प्रोपल्शन सिस्टिममध्ये (Ion propulsion systems).
रेडॉन (Radon - Rn)
  • रेडॉन अत्यंत किरणोत्सर्गी (Radioactive) असल्याने त्याचे व्यावहारिक उपयोग मर्यादित आहेत.
  • काही संशोधनात भूकंपाचा अंदाज घेण्यासाठी (जमिनीतून बाहेर पडणाऱ्या रेडॉन वायूचे प्रमाण मोजून).
  • ऐतिहासिकदृष्ट्या, कर्करोगाच्या उपचारात रेडिओथेरपीचा (Radiotherapy) स्रोत म्हणून वापरला गेला होता, परंतु आता तो वापरला जात नाही.
    • उत्तर लिहिले · 22/1/2026
    कर्म · 5000
    अकाउंट उघडा
    अकाउंट उघडून उत्तर चा सर्वाधिक फायदा मिळवा.
    जुने अकाउंट आहे?