हरित क्रांतीचे मूलभूत घटक:

• उच्च उत्पादनक्षम वाणांचा (High Yielding Varieties - HYV) वापर:

  हरित क्रांतीमध्ये जास्त उत्पादन देणाऱ्या बियाण्यांचा वापर करण्यात आला. गहू आणि तांदूळ यांसारख्या पिकांसाठी संकरित बियाणे विकसित केले गेले, ज्यामुळे उत्पादन वाढण्यास मदत झाली.

• सिंचनाचा विकास:

  पिकांसाठी पाण्याची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी सिंचन सुविधांचा विकास करणे आवश्यक होते. त्यामुळे नद्यांवर धरणे बांधली गेली, कालवे तयार केले आणि विहिरी व ट्यूबवेलच्या माध्यमातून पाणीपुरवठा करण्यात आला.

• रासायनिक खतांचा वापर:

  पिकांच्या वाढीसाठी रासायनिक खतांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर करण्यात आला. नायट्रोजन, फॉस्फेट आणि पोटॅश (NPK) यांसारख्या खतांचा वापर वाढला, ज्यामुळे जमिनीची सुपीकता वाढली आणि उत्पादनात वाढ झाली.

• कीटकनाशकांचा वापर:

  पिकांचे कीड आणि रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी कीटकनाशकांचा वापर करणे महत्त्वाचे होते. त्यामुळे पिकांचे नुकसान कमी झाले आणि उत्पादन वाढले.

• कृषी यांत्रिकीकरण:

  शेतीमध्ये सुधारणा करण्यासाठी आधुनिक यंत्रांचा वापर करण्यात आला, जसे की ट्रॅक्टर, थ्रेशर आणि हार्वेस्टर. यामुळे शेती अधिक कार्यक्षम झाली आणि वेळेची बचत झाली.

• पतपुरवठा आणि विपणन:

  शेतकऱ्यांना बी-बियाणे, खते आणि उपकरणे खरेदी करण्यासाठी तसेच उत्पादित मालाची विक्री करण्यासाठी पतपुरवठा आणि विपणन सुविधा उपलब्ध करून देणे आवश्यक होते.