2 उत्तरे
2
answers
प्रशासन व व्यवस्थापन यातील फरक स्पष्ट करा?
1
Answer link
थोडक्यात, प्रशासनाचे कार्य नियोजनाचे असून संघटनेची सर्वंकष धोरणे ठरविणारी व त्याबाबतचे निर्णय घेणारी, वरिष्ठ पातळीवर काम करणारी ती एक व्यवस्था असते; तर व्यवस्थापन ही संघटनेत मध्यम व कनिष्ठ स्तरांवर काम करणारी, कार्यकारी स्वरूपाची, अंमलबजावणी करणारी व कर्मचार्यांकडून कामे करवून घेणारी व्यवस्था असते.
:
व्यवस्थापन वि व्यवस्थापनास प्रशासन < व्यवस्थापन आणि प्रशासन असेच वाटू शकते, परंतु त्यामधील फरकही आहे. प्रत्येक संघटनेच्या उद्दिष्टे आणि महत्वपूर्ण धोरणे तयार करण्यासाठी प्रशासनाने काय केले पाहिजे. तथापि व्यवस्थापनाद्वारे काय समजते, प्रशासनाद्वारे ठरवलेल्या धोरणे आणि योजनांमध्ये सराव करण्याच्या कृती किंवा कार्य आहे.
प्रशासन एक निर्धारक कार्य आहे, तर व्यवस्थापन एक कार्यकारी कार्य आहे. हे देखील असे आहे की प्रशासनाद्वारे संपूर्णपणे एखाद्या एंटरप्राइझचे महत्त्वाचे निर्णय घेतात, तर व्यवस्थापनामुळे प्रशासनातर्फे तयार केलेल्या फ्रेमवर्कच्या मर्यादेत निर्णय घेतात. < प्रशासन हे उच्च पातळी आहे, तर व्यवस्थापन एक मध्यम पातळीवरील क्रियाकलाप आहे. जर एखाद्या व्यक्तीची स्थिती, किंवा प्रशासनाची स्थिती निश्चित करायची असेल तर, असे आढळेल की त्या कंपनीत भांडवली गुंतवणूक करणार्या आणि संस्थेकडून नफा मिळतो. व्यवस्थापनात व्यवस्थापकीय व्यक्तींचा एक गट असतो, जो संस्थेच्या उद्दीष्ट्यांची पूर्तता करण्यासाठी त्यांच्या विशेष कौशल्यांचा फायदा घेतो.
प्रशासक सहसा सरकारी, लष्करी, धार्मिक आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये आढळतात. व्यवसायाची व्यावसायिक व्यवसायाद्वारे व्यवस्थापन वापरले जाते. प्रशासनाचे निर्णय जनमत, सरकारी धोरणे, आणि सामाजिक व धार्मिक घटकांद्वारे केले जातात, तर व्यवस्थापनाचे निर्णय मानके, मते आणि विश्वास यांच्या आधारे आकार घेत आहेत.
प्रशासनामध्ये, कार्याचे नियोजन आणि आयोजन हे महत्वाचे घटक आहेत, तरपर्यंत जेथे व्यवस्थापन संबंधात आहे, त्यामध्ये प्रेरणा व नियंत्रणात्मक कार्य समाविष्ट आहे. प्रशासकाद्वारे आवश्यक क्षमतेच्या प्रकारांकडे तांत्रिक गुणांऐवजी प्रशासकीय गुण आवश्यक असतात. व्यवस्थापन, तांत्रिक क्षमता आणि मानवी संबंध व्यवस्थापन क्षमता महत्वाची आहेत.
प्रशासन सहसा व्यवसायाचा व्यवसाय हाताळतो, जसे की वित्त. हे प्रभावीपणे लोकांना आणि संसाधनांचे आयोजन करण्याची एक प्रणाली म्हणून परिभाषित केले जाऊ शकते, जेणेकरून ते यशस्वीरित्या पाठपुरावा करण्यासाठी आणि सामान्य उद्दिष्टे आणि उद्दीष्ट साध्य करू शकतील. प्रशासन कदाचित एक कला आणि विज्ञान दोन्ही आहे हेच कारण प्रशासनाचे शेवटी त्यांचे कार्यप्रदर्शन केले जाते. प्रशासनाने नेतृत्व आणि दृष्टी दोन्ही समाविष्ट करणे आवश्यक आहे
व्यवस्थापन खरोखर प्रशासनाचा एक उपसंचा आहे, ज्याला संघटनेच्या ऑपरेशनच्या तांत्रिक आणि सांसारिक गोष्टींशी काय करावे लागते. हे कार्यकारी किंवा धोरणात्मक कामापेक्षा वेगळे आहे व्यवस्थापन कर्मचा-यांशी निगडीत आहे. प्रशासन व्यवस्थापनापेक्षा वर आहे, आणि एखाद्या संस्थेचे वित्त आणि परवाना यावर नियंत्रण ठेवते.
म्हणूनच आपण हे पाहू शकतो की या दोन शब्द एकमेकांपासून भिन्न आहेत, प्रत्येकाने आपल्या स्वतःच्या फंक्शन्सच्या संचांसह. ही दोन्ही कामे त्यांच्या स्वतःच्याच मार्गाने, संस्थेच्या वाढीसाठी महत्वपूर्ण आहेत.
सारांश:
1 व्यवसायामध्ये प्रशासनाद्वारे ठरविलेली धोरणे आणि योजनांचा सराव करणारी कृती किंवा कार्य आहे.
2 प्रशासन एक निर्धारक कार्य आहे, तर व्यवस्थापन एक कार्यकारी कार्य आहे.
3 प्रशासनातर्फे संपूर्ण व्यवसायातील महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात येतात, तर व्यवस्थापनामुळे प्रशासनातर्फे तयार केलेल्या फ्रेमवर्कच्या मर्यादांमध्ये निर्णय घेण्यात येतो.
4 प्रशासक मुख्यत: शासकीय, लष्करी, धार्मिक आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये आढळतात. दुसरीकडे, व्यवस्थापन, व्यवसाय उपक्रम द्वारे वापरले जाते <
0
Answer link
प्रशासन (Administration) आणि व्यवस्थापन (Management) या दोन संज्ञा अनेकदा समानार्थी वापरल्या जातात, पण त्यांच्यात काही महत्त्वाचे फरक आहेत. ते खालीलप्रमाणे:
1. अर्थ (Meaning):
- प्रशासन: धोरणे (Policies) आणि उद्दिष्ट्ये (Objectives) निश्चित करते. हे एक उच्च स्तरावरील कार्य आहे.
- व्यवस्थापन: प्रशासनाने निश्चित केलेल्या धोरणांची अंमलबजावणी करते. हे धोरणे प्रत्यक्षात आणण्याचे काम करते.
2. स्वरूप (Nature):
- प्रशासन: हे एक वैचारिक (Conceptual) कार्य आहे.
- व्यवस्थापन: हे प्रत्यक्ष कार्यवाही (Executive) करणारे कार्य आहे.
3. स्तर (Level):
- प्रशासन: हे उच्च स्तरावरचे कार्य आहे, ज्यात संचालक मंडळ (Board of Directors) किंवा उच्च अधिकारी (Top Management) यांचा समावेश असतो.
- व्यवस्थापन: हे मध्यम आणि निम्न स्तरावरचे कार्य आहे, ज्यात व्यवस्थापक (Managers), पर्यवेक्षक (Supervisors) यांचा समावेश असतो.
4. कार्य (Function):
- प्रशासन: नियोजन (Planning) आणि धोरण निश्चिती (Policy making) करणे.
- व्यवस्थापन: कर्मचाऱ्यांकडून काम करून घेणे आणि योजनांची अंमलबजावणी करणे.
5. कौशल्ये (Skills):
- प्रशासन: यात दीर्घकालीन विचार (Long-term thinking) आणि विश्लेषणात्मक (Analytical) कौशल्यांची आवश्यकता असते.
- व्यवस्थापन: यात निर्णय क्षमता (Decision-making), नेतृत्व (Leadership) आणि लोकांकडून काम करून घेण्याची कौशल्ये आवश्यक असतात.
थोडक्यात, प्रशासन हे धोरण ठरवते, तर व्यवस्थापन ते धोरण अमलात आणते. दोन्ही एकमेकांना पूरक आहेत आणि संस्थेच्या यशस्वीतेसाठी आवश्यक आहेत.
अधिक माहितीसाठी आपण खालील लिंकला भेट देऊ शकता:
Related Questions
एक ते वीस पर्यंतच्या सर्व संयुक्त संख्यांची बेरीज व मूळ संख्यांची बेरीज यांच्यातील फरक किती?
1 उत्तर