भाववाढ ही संकल्पना थोडक्यात स्पष्ट करा.

राजकोषीय धोरण

चलन विषयक धोरण साधने

LM वक्राचे स्थलांतरण आकृती सहित स्पष्ट करा

IS वक्राचे आकृती सहित विश्लेषण करा.

भाववाढीची कारणे

भाववाढ म्हणजे वस्तू आणि सेवांच्या किमतीत सतत वाढ होणे. यामुळे पैशाची खरेदी क्षमता कमी होते, म्हणजेच तेवढ्याच पैशात पूर्वीपेक्षा कमी वस्तू आणि सेवा खरेदी करता येतात.
भाववाढीची काही कारणे:

• मागणीत वाढ: वस्तू आणि सेवांची मागणी वाढल्यास आणि पुरवठा कमी असल्यास भाववाढ होते.
• उत्पादन खर्चात वाढ: उत्पादन खर्च वाढल्यास, उत्पादक वस्तूंच्या किमती वाढवतात.
• सरकारी धोरणे: सरकारचे कर आणि आयात-निर्यात धोरणे भाववाढीस कारणीभूत ठरू शकतात.
• नैसर्गिक आपत्ती: पूर, दुष्काळ यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत होते आणि भाव वाढतात.

भाववाढीचे परिणाम:

• खरेदी क्षमतेत घट: लोकांना वस्तू आणि सेवा खरेदी करण्यासाठी जास्त पैसे मोजावे लागतात.
• गरिबांना फटका: गरीब आणि मध्यमवर्गी लोकांचे जीवनमान अधिक कठीण होते.
• गुंतवणुकीवर परिणाम: भाववाढीमुळे गुंतवणुकीवर नकारात्मक परिणाम होतो.

भाववाढ नियंत्रणात आणण्यासाठी सरकार आणि मध्यवर्ती बँक विविध उपाययोजना करतात, जसे की व्याजदर वाढवणे, खर्चावर नियंत्रण ठेवणे आणि पुरवठा सुधारणे.