दोन किंवा अधिक शब्द एकत्र येऊन एक नवीन शब्द तयार करण्याच्या प्रक्रियेला समास म्हणतात. समासामध्ये दोन शब्द एकत्र येतात आणि त्या दोन शब्दांपासून एक जोडशब्द बनतो. समासामुळे भाषेला अधिक संक्षिप्तता आणि सौंदर्य प्राप्त होते.

1. अव्ययीभाव समास: ज्या समासामध्ये पहिले पद महत्त्वाचे असते आणि ते अव्यय असते, त्यास अव्ययीभाव समास म्हणतात.
   उदाहरण: यथाशक्ति (शक्तीनुसार), प्रतिदिन (प्रत्येक दिवस).
2. तत्पुरुष समास: ज्या समासामध्ये दुसरे पद महत्त्वाचे असते आणि पहिल्या पदाचा अर्थ दुसऱ्या पदावर अवलंबून असतो, त्यास तत्पुरुष समास म्हणतात.
   उदाहरण: राजपुत्र (राजाचा पुत्र), कर्मवीर (कर्माने वीर).
   तत्पुरुष समासाचे उपप्रकार: विभक्ती तत्पुरुष, कर्मधारय तत्पुरुष, द्विगु तत्पुरुष.
3. द्वंद्व समास: ज्या समासामध्ये दोन्ही पदे समान महत्त्वाचे असतात, त्यास द्वंद्व समास म्हणतात.
   उदाहरण: आईवडील (आई आणि वडील), भाऊबहीण (भाऊ आणि बहीण).
   द्वंद्व समासाचे उपप्रकार: इतरेतर द्वंद्व, वैकल्पिक द्वंद्व, समाहार द्वंद्व.
4. बहुव्रीहि समास: ज्या समासामध्ये दोन्ही पदे महत्त्वाची नसून त्या दोन पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त तिसऱ्याच गोष्टीचा बोध होतो, त्यास बहुव्रीहि समास म्हणतात.
   उदाहरण: नीलकंठ (नीळा आहे कंठ ज्याचा तो - शंकर), दशमुख (दहा मुखे आहेत ज्याला तो - रावण).

• प्रत्येक समासाचे उपप्रकार आहेत आणि त्यांची वैशिष्ट्ये वेगळी आहेत.
• समासांचा उपयोग वाक्यरचना अधिक आकर्षक आणि संक्षिप्त बनवण्यासाठी होतो.
• मराठी व्याकरणामध्ये समासाचे ज्ञान महत्त्वपूर्ण आहे.

समासाच्या नियमांनुसार, दोन किंवा अधिक शब्दांना एकत्र आणून नवीन शब्द तयार केला जातो, ज्यामुळे भाषेला एक विशिष्ट लय आणि अर्थपूर्णता मिळते.