माणसाच्या शरीरात पाच इंद्रिये आहेत. त्यांना 'पंचेंद्रिये' असे म्हणतात. त्यांची नावे आणि कार्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• डोळे (Eyes)

कार्य: पाहणे, रंग ओळखणे, वस्तूंचे आकार आणि अंतर ओळखणे, प्रकाश आणि अंधार समजून घेणे.

• कान (Ears)

कार्य: आवाज ऐकणे, आवाजाची दिशा ओळखणे, आणि शरीराचे संतुलन राखण्यास मदत करणे (आतील कानाच्या भागामुळे).

• नाक (Nose)

कार्य: विविध गंध (वास) ओळखणे. याचा अन्नाच्या चवीवरही परिणाम होतो.

• जीभ (Tongue)

कार्य: गोड, आंबट, खारट, कडू आणि उमामी (पाचवी चव) यांसारख्या विविध चवी ओळखणे. तसेच बोलण्यासाठीही जीभ महत्त्वाची भूमिका बजावते.

• त्वचा (Skin)

कार्य: स्पर्श, दाब, तापमान (थंड किंवा गरम) आणि वेदना जाणवणे. ही शरीराचे संरक्षण करते.

एखादे इंद्रिय बंद पडल्यास त्याचे परिणाम:

• डोळे बंद पडल्यास (दृष्टी गमावल्यास):

  तुम्ही जगातील कोणतीही दृश्य पाहू शकणार नाही. दैनंदिन क्रिया करणे अत्यंत कठीण होईल आणि तुम्हाला इतरांवर अवलंबून राहावे लागेल. वाचन, लेखन, प्रवास करणे यांसारख्या गोष्टी अशक्य होतील. यामुळे मानसिक आणि भावनिक परिणामही होऊ शकतात.

• कान बंद पडल्यास (श्रवणशक्ती गमावल्यास):

  तुम्ही कोणताच आवाज ऐकू शकणार नाही, ज्यामुळे संवाद साधणे खूप कठीण होईल. संगीत, धोक्याची सूचना (उदा. गाडीचा हॉर्न, आगीचा गजर) किंवा इतर व्यक्तींचे बोलणे ऐकू येणार नाही. यामुळे सामाजिक एकाकीपणा येऊ शकतो.

• नाक बंद पडल्यास (गंध घेण्याची क्षमता गमावल्यास):

  तुम्ही कोणत्याही वस्तूचा वास घेऊ शकणार नाही. अन्नाची चव पूर्णपणे येणार नाही, कारण वास आणि चव एकमेकांशी जोडलेले आहेत. गॅस गळती किंवा आग यांसारख्या धोक्याच्या सूचना वास घेऊन ओळखणे शक्य होणार नाही.

• जीभ बंद पडल्यास (चव घेण्याची क्षमता गमावल्यास):

  तुम्हाला कोणत्याही अन्नाची चव लागणार नाही, ज्यामुळे जेवणाचा आनंद कमी होईल. तसेच, विषारी पदार्थ (ज्यांची चव सामान्यतः कडू असते) ओळखणे कठीण होऊ शकते. बोलण्यावरही थोडा परिणाम होऊ शकतो.

• त्वचा बंद पडल्यास (स्पर्शज्ञान गमावल्यास):

  तुम्हाला स्पर्श, दाब, थंड किंवा गरम तसेच वेदना जाणवणार नाहीत. यामुळे दुखापतीचा धोका वाढतो (उदा. गरम वस्तूंनी भाजणे, धारदार वस्तूंनी कापले जाणे), कारण तुम्हाला वेदना जाणवणार नाहीत. वस्तूंना स्पर्श करून त्यांची ओळख पटवणेही कठीण होईल.

एखादे इंद्रिय बंद पडल्यास