घरातील कर्त्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर, त्यांची मालमत्ता कायदेशीर वारसांच्या नावे करण्यासाठी 'वारस नोंद' किंवा 'वारस लावणे' हा अर्ज महत्त्वाचा असतो. ही प्रक्रिया सहसा तलाठी कार्यालय किंवा तहसील कार्यालयात केली जाते. खालील माहिती तुम्हाला यासाठी अर्ज कसा करावा याची सविस्तर माहिती देईल:

वारस नोंदणी (Inheritance Registration) म्हणजे काय?

एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर, त्यांच्या नावावर असलेली मालमत्ता (उदा. शेतजमीन, घर, दुकान) त्यांच्या कायदेशीर वारसांच्या नावावर हस्तांतरित करण्याची प्रक्रिया म्हणजे वारस नोंदणी. यामुळे मालमत्तेची मालकी योग्य व्यक्तींकडे येते.

अर्ज करण्याची प्रक्रिया (Application Process):

1. मृत्यू प्रमाणपत्र मिळवा: ज्या व्यक्तीचे निधन झाले आहे, त्यांचे महानगरपालिका किंवा ग्रामपंचायत येथून मृत्यू प्रमाणपत्र मिळवणे आवश्यक आहे.
2. वारसांची निश्चिती: मृत व्यक्तीच्या सर्व कायदेशीर वारसांची (पती/पत्नी, मुले, आई-वडील इत्यादी) निश्चिती करा.
3. आवश्यक कागदपत्रे गोळा करा: खाली दिलेल्या कागदपत्रांची यादी पाहून सर्व आवश्यक कागदपत्रे जमा करा.
4. अर्ज तयार करणे:
   • शेतजमिनीसाठी: तलाठी कार्यालयात वारस नोंदणीचा अर्ज (नमुना ६ 'अ') सादर करावा लागतो. यात मृत व्यक्तीची माहिती, वारसांची नावे, नातेसंबंध आणि मालमत्तेचा तपशील असतो.
   • घरासाठी (शहरी भागातील): महानगरपालिका/नगरपालिका किंवा तहसील कार्यालयात वारस प्रमाणपत्र (Heirship Certificate) किंवा मालमत्ता हस्तांतरणासाठी अर्ज करावा लागतो.
5. शपथपत्र (Affidavit): सर्व वारसांनी (किंवा एका वारसाने इतर वारसांच्या संमतीने) एक शपथपत्र (ऍफिडेव्हिट) तयार करावे लागते. यात मृत व्यक्तीचे नाव, मृत्यूची तारीख, सर्व वारसांची नावे, त्यांचे मृत व्यक्तीशी असलेले नाते आणि मालमत्तेचा तपशील असतो. हे शपथपत्र नोटरीकडून प्रमाणित करून घ्यावे लागते.
6. अर्ज सादर करणे:
   • शेतजमिनीसाठी: पूर्ण भरलेला अर्ज, शपथपत्र आणि सर्व कागदपत्रांच्या साक्षांकित प्रतींसह तुमच्या गावाच्या तलाठी कार्यालयात सादर करा.
   • घरासाठी: तहसील कार्यालय, सेतू केंद्र किंवा आपले सरकार सेवा केंद्र येथे अर्ज सादर करा.
7. चौकशी आणि जाहीर नोटीस:
   • तलाठी/तहसीलदार कार्यालयातून तुमच्या अर्जाची चौकशी केली जाते.
   • त्यानंतर, वारस नोंदीसंदर्भात सार्वजनिक नोटीस काढली जाते (उदा. गावातील चावडीवर किंवा वृत्तपत्रात). या नोटीसद्वारे कोणालाही या वारस नोंदीवर आक्षेप असल्यास तो नोंदवण्याची संधी दिली जाते. सामान्यतः यासाठी १५ ते ३० दिवसांचा कालावधी असतो.
8. वारस नोंद मंजूर होणे:
   • नोटीसीच्या कालावधीत कोणताही आक्षेप न आल्यास किंवा आलेल्या आक्षेपांचे निराकरण झाल्यावर, तलाठी/तहसीलदार वारस नोंद मंजूर करतात.
   • त्यानंतर मालमत्तेच्या सातबारा उतारा (शेतीसाठी) किंवा प्रॉपर्टी कार्ड (शहरी मालमत्तेसाठी) वर नवीन वारसांची नावे लावली जातात.

आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents):

• मृत व्यक्तीचे मृत्यू प्रमाणपत्र (Death Certificate).
• मृत व्यक्तीचे आधार कार्ड, पॅन कार्ड (असल्यास).
• सर्व वारसांचे ओळखपत्र (आधार कार्ड, पॅन कार्ड) आणि पत्त्याचा पुरावा (रेशन कार्ड, वीज बिल).
• मृत व्यक्तीच्या मालमत्तेचे कागदपत्रे (उदा. ७/१२ उतारा, प्रॉपर्टी कार्ड, खरेदी खत, मिळकत पत्रिका).
• शपथपत्र (Affidavit) - सर्व वारसांची माहिती आणि नातेसंबंध दर्शवणारे, नोटरीकडून प्रमाणित केलेले.
• वारस नोंदणी अर्ज (Application Form).
• ग्रामपंचायत नमुना नंबर ८ (गावातील मालमत्तेसाठी, असल्यास).
• कुटुंब नोंदणी प्रमाणपत्र (Family Registration Certificate) - काही ठिकाणी आवश्यक असते.
• पोलीस पाटील चौकशी अहवाल (काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये).
• कोर्ट फी स्टॅम्प (लागू असल्यास).

टीप:

• या प्रक्रियेसाठी तुम्हाला काही शुल्क भरावे लागू शकते.
• कागदपत्रांच्या मूळ प्रती आणि त्यांच्या साक्षांकित (अटेस्टेड) केलेल्या प्रती सोबत ठेवा.
• प्रक्रियेला लागणारा वेळ ठिकाणानुसार आणि कागदपत्रांच्या पूर्ततेनुसार बदलू शकतो.
• जर वारसांमध्ये काही वाद असतील, तर दिवाणी न्यायालयातून वारस प्रमाणपत्र मिळवावे लागते.
• काही गुंतागुंतीच्या प्रकरणांमध्ये कायदेशीर सल्लागाराची मदत घेणे फायदेशीर ठरू शकते.

अधिकृत माहितीसाठी, तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या आपले सरकार सेवा पोर्टल ला भेट देऊ शकता किंवा